De kogel is door de kerk: de Belgische Senaat heeft maandag de eerste formele horde genomen in het proces naar zijn eigen afschaffing. De commissie Institutionele Aangelegenheden keurde een voorstel goed om de Grondwet te wijzigen, wat de weg vrijmaakt om de ‘Hoge Vergadering’ nog deze legislatuur definitief te begraven.
Sinds de geboorte van België in 1831 is het federaal parlement tweekamerig, maar als het van de regering-De Wever afhangt, haalt de Senaat zijn tweehonderdste verjaardag net niet. Maandag stemde de bevoegde commissie voor een herziening van artikel 195 van de Grondwet. Dit artikel bepaalt de procedure voor grondwetswijzigingen en is de noodzakelijke sleutel om de instelling te kunnen ontmantelen.
Een juridische ‘kunstgreep’
Normaal gesproken is een staatshervorming een proces van lange adem: de vorige regering moet een lijst met artikelen opstellen die voor herziening vatbaar zijn, waarna de volgende regering deze pas kan wijzigen. Omdat niet alle relevante artikelen over de Senaat op die lijst stonden, gebruikt de regering nu een overgangsbepaling in artikel 195.
Politieke steun en struikelblokken
De stemming in de commissie leverde een ruime meerderheid op. Naast de regeringspartijen (N-VA, CD&V, Vooruit, MR en Les Engagés) stemden ook oppositiepartijen Vlaams Belang, Groen-Ecolo en de liberale partij Anders voor. De PS stemde tegen, terwijl de PVDA-PTB zich onthield.
Toch verliep het proces niet zonder slag of stoot. Een geplande stemming in februari werd uitgesteld nadat de MR van Georges-Louis Bouchez dwarslag. Officieel ging dit over de vertegenwoordiging van de Duitstalige Gemeenschap, maar coalitiepartners wezen ook op de partijfinanciering van circa 11 miljoen euro die met de Senaat dreigt te verdwijnen.
De bezorgdheid over de Duitstaligen blijft echter reëel. In de huidige Senaat is hun vertegenwoordiging gegarandeerd, maar in de Kamer van Volksvertegenwoordigers is dat (nog) niet het geval. Premier Bart De Wever suste de gemoederen door in de commissie — deels in het Duits — te verklaren dat er "tijd is om voor elk probleem een oplossing te vinden" voordat het proces volledig is afgerond.
De lange weg naar 2029
Hoewel de eerste stap is gezet, is de weg nog lang. In totaal zijn er acht stemmingen nodig. Aanstaande vrijdag volgt een cruciale tweede stap: de plenaire vergadering in de Senaat, waar een tweederdemeerderheid vereist is.
Voor de N-VA is dit een dossier met grote symboolwaarde, aangezien het de enige grote communautaire hervorming is in het huidige regeerakkoord. Voorstanders wijzen op de beperkte macht van de Senaat en de hoge kosten, terwijl critici vrezen voor het verlies van een overlegorgaan tussen de deelstaten.
