Het kabinet werkt aan een ingrijpende herziening van de vermogensbelasting (box 3). Vanaf 2028 moet er een vermogenswinstbelasting komen op sparen, beleggen en een tweede woning.
Daarbij wordt de heffing pas geïnd wanneer de winst daadwerkelijk is gerealiseerd — bijvoorbeeld na de verkoop van aandelen — in plaats van via een jaarlijkse belasting op de vermogensgroei.
Hoewel deze stelselwijziging breed als rechtvaardiger wordt beschouwd, ontstaat er tijdens de overgangsfase een begrotingsgat van meerdere miljarden euro's. Binnen de minderheidscoalitie is grote onenigheid ontstaan over de vraag hoe dit tekort moet worden opgevuld.
Zoeken naar een alternatieve dekking
Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen stuitte het oorspronkelijke dekkingsplan van het kabinet op veel verzet in de Tweede Kamer. De regering wilde ruim 800.000 extra spaarders en beleggers belasten door de vrijstellingsgrens volgend jaar al te verlagen van circa 60.000 euro naar 30.000 euro voor ongeveer 1,5 miljoen investeerders.
Daarnaast zouden spaarders en beleggers in het stelsel vanaf 2028 belasting gaan betalen over winst of rente boven de 1000 euro. Nadat bleek dat hier onvoldoende draagvlak voor was, zijn beide plannen geschrapt en werd de Kamer verzocht om zelf met alternatieve dekkingsvoorstellen te komen.
Verdeeldheid over aanpak papieren schenkingen
Kamerlid Pieter Grinwis (ChristenUnie) stelde vervolgens voor om het tekort deels te dekken door de zogeheten 'papieren schenkbelasting' aan te pakken. Bij deze fiscale constructie beloven mensen op papier een geldbedrag aan hun (klein)kinderen dat pas na overlijden wordt uitgekeerd, waardoor er minder of geen erfbelasting verschuldigd is. Dit voorstel heeft een meerderheid in de Tweede Kamer achter zich gekregen, met steun van D66, CDA, PRO, SGP, ChristenUnie, BBB, 50PLUS en Volt.
De voorstelde maatregel zorgt echter voor spanningen binnen de coalitie. Hoewel coalitiepartijen D66 en CDA het plan steunen, verzet coalitiepartner VVD zich er fel tegen. VVD-fractievoorzitter Brekelmans verklaarde vastberaden niet aan deze regeling te willen tornen.
Dit standpunt sluit aan bij het VVD-verkiezingsprogramma en wordt onderstreept door minister Heinen van Financiën, die aangaf dat een aanpassing van de erfbelasting niet in het coalitieakkoord staat. Staatssecretaris Eerenberg (D66) ziet de ingediende motie daarentegen als inspiratie voor het vervolggesprek.
CDA-leider Bontenbal vindt het verschil in inzichten acceptabel binnen een minderheidskabinet, terwijl ChristenUnie-leider Bikker het "gekissebis" zat is en de VVD oproept om mee te werken aan een gezamenlijke oplossing.
Alternatieve plannen en overige knelpunten
Als alternatieve dekking stelt de VVD voor om het belastingtarief voor ondernemers in box 2 nog verder te verlagen dan reeds gepland. Dit moet ondernemers stimuleren om sneller geld uit hun bedrijf op te nemen, wat de schatkist een tijdelijke financiële meevaller oplevert.
Hoewel een Kamermeerderheid voor dit voorstel stemde, is deze maatregel op de lange termijn onvoldoende om de overgang naar het nieuwe box 3-stelsel volledig te dekken.
Zelfs als de coalitie een akkoord bereikt over box 3, blijft er een ander financieel obstakel bestaan. Een brede Kamermeerderheid van links tot rechts verzet zich tegen de geplande verhoging van de inkomstenbelasting, die de komende jaren 8 miljard euro moet opleveren, en dringt er bij het kabinet op aan om ook die plannen te herzien.
