Tijdens de presentatie van het NAVO-jaarverslag 2025 merkte hij op dat alle landen het erover eens zijn dat Iran een verhoogd risico vormt zodra het kernwapens en langeafstandsraketten in bezit krijgt, en hij prijst de VS voor haar inspanningen om die capaciteiten uit te schakelen. Rutte benadrukte dat er in een coalitie van democratieën altijd verschillende standpunten zullen bestaan.

De lof voor Washington komt op het moment dat belangrijke NAVO-bondgenoten kritiek uiten: bondskanselier Merz verklaarde onlangs in de Duitse Bondsdag dat hij geen overtuigende strategie voor de Amerikaanse operatie had waargenomen en dat Duitsland niet vooraf was geraadpleegd.

Spanje beschouwt de Amerikaanse operatie als onwettig, en president Macron merkte eerder op dat de luchtaanvallen in strijd zijn met het internationaal recht. In een interview op Amerikaanse televisie benadrukte Rutte het belang van Trump’s optreden voor de mondiale veiligheid, wat opvallend was aangezien de secretaris-generaal van de NAVO doorgaans de standpunten van alle bondgenoten vertegenwoordigt.

Kritiek op Rutte’s houding

Rutte’s minder kritische houding ten opzichte van de VS binnen de NAVO wordt gezien als een strategische beslissing, aangezien openlijke afstand nemen het risico zou kunnen vergroten dat Amerika zich uit het bondgenootschap terugtrekt of minder steun aan Oekraïne biedt.

Tegelijkertijd staat Rutte voor uitdagingen nu Trump Europa bekritiseerd vanwege de vermeende ontoereikende steun voor de inspanningen om de Straat van Hormuz veilig te stellen, terwijl Europese landen publiekelijk terughoudendheid tonen.

Rutte schrijft de Europese vertraging toe aan organisatorische en veiligheidsredenen. Talrijke landen waren vooraf niet op de hoogte van de Amerikaanse intenties en wilden informatielekken voorkomen. Tegelijkertijd hebben meer dan dertig landen – waarvan een aantal NAVO-bondgenoten – een verklaring onderschreven waarin zij zich bereid tonen om te helpen bij het waarborgen van een veilige doorvaart door de Straat van Hormuz.

Geen sprake van onmiddelijke militaire actie

Rutte verklaarde dat het Verenigd Koninkrijk een team samenstelt om te onderzoeken waar en wanneer steun kan worden verleend. Desondanks hebben Nederland, Duitsland en diverse andere landen duidelijk aangegeven dat deze verklaring niet geldt als een onbeperkt mandaat voor onmiddellijke militaire actie, waarbij steun alleen zal worden verleend als de veiligheidssituatie dat toelaat.

De kernvraag is in hoeverre Rutte de Amerikaanse acties openlijk kan promoten zonder dat de steun in Europa verder afneemt en zonder het risico op interne verdeeldheid binnen het bondgenootschap te vergroten