Het Nederlandse kabinet wil dat basisscholen en middelbare scholen per 1 januari 2027 het gebruik van mobiele telefoons gedurende de gehele schooldag aan banden leggen. Waar het mobieltje sinds 2024 al niet meer welkom was in de klas, moet de norm 'thuis of in de kluis' vanaf volgend jaar gaan gelden voor de complete schooldag, inclusief de pauzes, de aula en het schoolplein.
Omdat de overheid geen wettelijke bevoegdheid heeft om een landelijk verbod af te dwingen, gaat het om een dringend advies aan de onderwijssector. Staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs (VVD) gaat hierover afspraken maken met het onderwijs.
Scholen behouden de vrijheid om de regel formeel in te voeren en er blijft ruimte voor maatwerk, waarover later dit jaar een aparte brief verschijnt. Op veel scholen geldt deze regel al; de eerste resultaten daarvan zijn positief.
Zorgen over schermtijd en gezondheidsrisico's
Het aangescherpte telefoonadvies vormt het meest concrete onderdeel uit de 'Strategiebrief online kinderrechten'. Dit plan, gepresenteerd door staatssecretaris Willemijn Aerdts van Digitale Economie (D66) namens meerdere ministeries, bevat zo'n veertig regelingen waarvan er vijftien nieuw zijn.
Het initiatief komt voort uit toenemende zorgen over het digitale gedrag van jongeren. Door verslavende algoritmes en automatisch afspelende video's is een dagelijkse schermtijd van 5 tot 6 uur geen uitzondering meer, wat thuis lastig te begrenzen blijkt.
Op school leidt dit tot afleiding en concentratieverlies. Bovendien waarschuwen deskundigen voor gezondheidsproblemen zoals slaapproblemen, bijziendheid en depressiviteit, evenals risico's op cyberpesten, schadelijke beelden en ongewenst contact.
Europese afspraken en onderzoek naar digitale diensten
Om kinderen online beter te beschermen, wil het kabinet in Europees verband een minimumleeftijd van 15 jaar afdwingen voor sociale media zolang deze platforms niet veilig zijn. Platforms die kunnen aantonen wel veilig te zijn, zouden kunnen worden uitgezonderd.
Dit initiatief sluit aan bij de Europese 'EU Kids Act', waarin de Europese Commissie denkt aan een grens van 13 jaar. Nederland staat positief tegenover het Europese voorstel en komt eind oktober met een uitgebreide reactie.
Daarnaast streeft het kabinet naar een Europees verbod op verslavende ontwerpelementen en werkt het aan een betrouwbaar systeem voor leeftijdsverificatie met privacybescherming.
Wel noemt het kabinet de Europese streefdatum om dit jaar nog leeftijdsverificatie in te voeren onrealistisch vanwege juridische, technische en organisatorische obstakels. Tevens laat de overheid onderzoek doen naar platforms en diensten zoals Netflix, YouTube, Roblox, Fortnite, ChatGPT, Instagram, Snapchat en TikTok om hun invloed op de rechten, gezondheid en ontwikkeling van kinderen te analyseren.
Regels voor kidfluencers en financiële diensten
De kabinetsstrategie richt zich tot slot op specifieke commerciële praktijken die risico's vormen voor jongeren. Zo wordt er gewerkt aan strengere regelgeving voor 'buy now, pay later'-diensten, zoals achterafbetaaldienst Klarna.
Ook komen er scherpere regels voor vlogfamilies en 'kidfluencers'. Online content die wordt geproduceerd door kinderen jonger dan 15 jaar zal door de overheid worden aangemerkt als kinderarbeid, waartegen handhavend kan worden opgetreden met boetes.
