Op de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York zijn de diplomatieke inspanningen intensiever geworden om de oorlog te beëindigen en de vrije scheepvaart door de strategische Straat van Hormuz en de Straat van Bab el-Mandeb te herstellen. Zowel Amerikaanse vertegenwoordigers als Europese functionarissen hebben afzonderlijke gesprekken gevoerd met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi.
Drie-uur durende gesprekken tussen de VS en Iran
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump heeft er op dinsdag een drie uur durend overleg plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en Iran. Trump noemde de ontmoeting "zeer goed" en meldde dat er in de zeer nabije toekomst een vervolggesprek gepland staat.
Hij deelde dit nieuws tijdens een persbriefing met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Ook de Amerikaanse gezant Steve Witkoff en Trumps schoonzoon Jared Kushner uitten zich positief over de besprekingen; Witkoff gaf aan er een "zeer goed gevoel" over te hebben.
In zijn toespraak voor de Algemene Vergadering verklaarde Trump te verwachten dat Iran na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen (de 'midterms') begin november een akkoord zal bereiken. Als alternatief noemde hij een volledige verwoesting. De Iraanse strijdkrachten deden Trumps uitspraken af als "binnenlandse propagandamiddelen".
Het Iraanse staatspersbureau IRIB bevestigde dat minister Abbas Araghchi heeft gesproken met Steve Witkoff. Volgens IRIB legde Araghchi daarbij de Iraanse eisen neer voor het heropenen van de Straat van Hormuz. Deze voorwaarden omvatten het opheffen van de Amerikaanse zeeblokkade, het vrijgeven van bevroren Iraanse tegoeden en het beëindigen van de oorlog "op alle fronten van verzet".
Europese diplomatie over Straat van Hormuz en Bab el-Mandeb
Naast het overleg met de VS hebben ook Europese functionarissen op de marge van de VN-top gesproken met Araghchi. De gesprekken richtten zich op inspanningen om de oorlog te beëindigen en het herstellen van de vrije navigatie door de Straat van Hormuz en de Straat van Bab el-Mandeb, twee cruciale maritieme routes voor de wereldwijde energievoorziening en handel.
De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antonio Tajani, meldde op het sociale-mediaplatform X dat hij met Araghchi heeft onderhandeld over de heropening van Hormuz. Tajani wees erop dat een in juni bereikt memorandum aantoonde dat een overeenkomst mogelijk is, en benadrukte dat Italië inspanningen blijft steunen om de vrije scheepvaart te herstellen en het conflict te beëindigen.
Tajani sneed daarnaast de crises in Libanon en Jemen aan, die van groot belang zijn voor de Italiaanse export en de doorgang van koopvaardijschepen door de Straat van Bab el-Mandeb. Hij moedigde Iran aan om zijn invloed aan te wenden ter bevordering van politieke en diplomatieke oplossingen voor vrede en stabiliteit in de regio.
Ook Kaja Kallas, buitenlandchef van de Europese Unie, overlegde met Araghchi over diplomatieke vooruitzichten om de oorlog tussen de VS en Iran te beëindigen en de Straat van Hormuz volledig te heropenen. Op X verklaarde Kallas dat er vóór de oorlog geen tol of kosten golden voor de doorgang en dat die er na de oorlog evenmin moeten zijn. Zij benadrukte dat de scheepvaart zowel in de Straat van Hormuz als in de Straat van Bab el-Mandeb vrij en ongehinderd moet zijn.
Achtergrond van het regionale conflict
De intensivering van de diplomatieke inspanningen volgt op maanden van escalatie. Op 28 februari lanceerden de Verenigde Staten en Israël een oorlog tegen Iran, waarbij volgens Teheran duizenden mensen om het leven zijn gekomen. Als reactie voerde Iran raketaanvallen en drone-aanvallen uit in de gehele regio en sloot het de strategische Straat van Hormuz feitelijk af. Een in juni overeengekomen regeling, die bedoeld was om binnen 60 dagen tot een definitief vredesakkoord te komen, stortte na enkele weken weer in elkaar.
