In de marge van de VN-klimaattop COP31 in het Turkse Antalya heeft het Wereldmilieufonds (GEF) bekendgemaakt dat België de komende jaren in totaal 130 miljoen euro bijdraagt aan mondiale milieu- en klimaatprojecten. Van dat bedrag wordt 50 miljoen euro specifiek gereserveerd om kwetsbare landen te helpen zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.
Die Belgische adaptatiesteun gaat naar twee specifieke fondsen: het Fonds voor de minst ontwikkelde landen (LDCF) en het Speciaal fonds voor klimaatverandering (SCCF). Waar het LDCF via giften de 44 minst ontwikkelde landen ter wereld ondersteunt, biedt het SCCF hulp aan 29 kleine eilandstaten die niet onder die noemer vallen.
Tegelijkertijd met België beloofde ook Duitsland 18 miljoen euro aan beide fondsen. Volgens het Wereldmilieufonds vormen deze bedragen de allereerste bijdragen voor de periode van 2026 tot 2030.
Naast deze gerichte adaptatiemiddelen maakt België voor de periode 2026-2029 ook 80 miljoen euro vrij voor het Wereldmilieufonds zelf. Volgens Maxime Prévot (Les Engagés), federaal minister voor Ontwikkelingssamenwerking, toont België hiermee een betrouwbare partner te blijven, aangezien klimaatverandering niet aan grenzen stopt.
Belgisch speciaal gezant voor Klimaat en Milieu François Dumont vult aan dat de middelen bedoeld zijn om ecosystemen te herstellen, de biodiversiteit en het wereldwijde milieu te beschermen en de meest kwetsbare landen bij te staan.
Internationaal signaal in een moeizame onderhandelingsronde
Niet alleen België en Duitsland kwamen op COP31 met nieuwe middelen over de brug. Ook Zuid-Korea en Denemarken – dat 800 miljoen Deense kronen (oftewel 107 miljoen euro) vrijmaakte – kondigden nieuwe bijdragen aan. Daarmee is er tijdens de klimaattop in Antalya tot nu toe in totaal 200 miljoen dollar toegezegd aan het GEF en de verschillende fondsen die het beheert.
Simon Stiell, hoofd van het VN-klimaatverdrag (UNFCCC), reageerde verheugd op de beloften van de vier landen. In een periode waarin klimaatfinanciering onder druk staat, vormen deze toezeggingen volgens hem een bemoedigend signaal richting andere contribuanten.
Toch blijft financiering voor klimaatadaptatie een belangrijk twistpunt tijdens de onderhandelingen in Türkiye. Landen in het Zuiden klagen al langer over het tekort aan middelen om zich tegen klimaatverandering te wapenen.
Hoewel tijdens de vorige klimaattop (COP30 in Belém) eind 2025 werd afgesproken om de adaptatiefinanciering voor ontwikkelingslanden tegen 2035 te verdrievoudigen, staan rijke landen – die volgens internationale klimaatakkoorden verplicht zijn het Zuiden financieel te steunen – onder zware druk om die belofte concreet te maken.
Uit een recent rapport van het VN-milieuprogramma (UNEP) blijkt immers dat ontwikkelingslanden tegen 2035 jaarlijks minstens 305 miljard dollar (bijna 270 miljard euro) nodig zullen hebben voor adaptatie.
Kritiek van 11.11.11: "Een druppel op een hete plaat"
In eigen land klinkt er naast waardering ook stevige kritiek op de Belgische aankondiging. Koepelorganisatie voor internationale solidariteit 11.11.11 is tevreden dat het om giften gaat voor landen die zelf het minst hebben bijgedragen aan klimaatverandering, maar noemt het bedrag tegelijkertijd "een druppel op een hete plaat".
Volgens Kiki Berkers van 11.11.11 gaf België vorig jaar al een vijfde minder klimaatfinanciering uit en kunnen losse bijdragen geen duidelijke afspraken aan de onderhandelingstafel vervangen. Ze verwijst naar recente rampen, zoals in Nepal, om aan te tonen dat de huidige adaptatiefinanciering niet volstaat.
Bovendien wijst Berkers erop dat er vorig jaar weliswaar een verdrievoudiging is afgesproken, maar zonder ooit een referentiebedrag vast te leggen. "Het is alsof je een cheque uitschrijft, maar het bedrag openlaat", stelt ze.
Lage-inkomenslanden vragen tegen 2035 minstens 120 miljard dollar per jaar, wat neerkomt op 40 procent van de 300 miljard dollar die op COP29 in Bakoe werd afgesproken. 11.11.11 verwacht dat België dat standpunt binnen de Europese Unie mee verdedigt.
Sleutelrol voor het Wereldmilieufonds
De nieuwe toezeggingen vallen samen met de recente start van de negende herfinancieringscyclus van het Wereldmilieufonds, die loopt van juli 2026 tot juni 2030. Het GEF vervult een centrale rol in het internationale milieubeleid en fungeert als financieringsmechanisme voor zes grote internationale verdragen: het Biodiversiteitsverdrag (CBD), het VN-Klimaatverdrag (UNFCCC), het Verdrag van Stockholm inzake persistente organische verontreinigende stoffen, het VN-Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming (UNCCD), het Verdrag van Minamata inzake kwik en het Vollezeeverdrag (BBNJ).























