POLITIEK
6 min lezen
Koning Filip geeft premier De Wever extra week om begrotingsimpasse met Vooruit te doorbreken
De zoektocht naar tien miljard euro mondt uit in een openlijke woordenoorlog tussen de coalitiepartners. Terwijl zij botsen over index en grote vermogens, voeren vakbonden en oppositie de druk op richting volgende week.
Koning Filip geeft premier De Wever extra week om begrotingsimpasse met Vooruit te doorbreken
ARCHIEFFOTO - Hoewel de Vlaamse socialisten met klem ontkenden achter het lek te zitten, reageerde de premier naar verluidt vrij emotioneel. / AFP (Wire)

De Belgische federale regering is nog niet gevallen. Nadat het begrotingsoverleg in het kernkabinet zondagavond op een nieuwe mislukking was uitgelopen, heeft koning Filip premier Bart De Wever (N-VA) maandagmiddag gevraagd om de onderhandelingen voort te zetten.

Tijdens een audiëntie van ongeveer een uur op het Paleis legde De Wever uit dat de standpunten binnen de Arizonacoalitie vooralsnog onverzoenbaar bleken, maar dat de bereidheid om samen naar een oplossing te zoeken overeind blijft.

De vorst vroeg de premier daarom zo snel mogelijk een akkoord te sluiten om een schadelijke politieke en budgettaire crisis af te wenden. Hoewel het Paleis opnieuw geen formele deadline oplegt, moet De Wever op maandag 23 november opnieuw verslag uitbrengen.

Hoe de gesprekken de komende dagen precies worden georganiseerd, is nog onduidelijk. Het scenario waarbij de partijvoorzitters het roer overnemen, lijkt niet meteen op tafel te liggen. Mogelijk kiest De Wever eerst voor bilaterale gesprekken alvorens het kernkabinet weer samen te roepen.

Spanningen en lekken doen kernkabinet ontsporen

Zondagavond leken de onderhandelaars nochtans dicht bij een raamwerk te staan: van de benodigde 10 miljard euro was al 9 miljard gevonden, maar over het laatste miljard liepen de gemoederen hoog op.

Volgens betrokkenen was de sfeer na 19 uur volledig omgeslagen nadat op VTM berichten werden geciteerd die van bij Vooruit zouden komen, met kritiek op zowel de besparingsvoorstellen als op de houding van De Wever aan tafel.

Hoewel de Vlaamse socialisten met klem ontkenden achter het lek te zitten, reageerde de premier – die zich al weken ergert aan voortdurende lekken – naar verluidt vrij emotioneel. Daarop vroeg hij expliciet welke partijen bereid waren verder te onderhandelen op basis van de voorliggende begrotingstabel. Vier van de vijf coalitiepartners (N-VA, MR, Les Engagés en CD&V) stemden in, maar Vooruit hield het been stijf, waarop de vergadering werd afgebroken.

De weigering van Vooruit leverde de partij felle kritiek op van haar regeringspartners. Vicepremier Maxime Prévot (Les Engagés) noemde de opstelling van de socialisten schadelijk voor het proces en hekelde het lekken van onvolledige of vertekende informatie, wat het onderlinge vertrouwen ondermijnt.

Eerder op maandag had Prévot op RTBF al gewaarschuwd dat "de stekker eruit trekken" geen optie is, omdat verkiezingen en maandenlange chaos de budgettaire factuur alleen maar zouden doen oplopen van 10 naar mogelijk 15 miljard euro.

Ook MR-vicepremier David Clarinval wees met de beschuldigende vinger naar Vooruit, terwijl N-VA-voorzitter Valerie Van Peel op Radio 1 stelde dat elk bijkomend uitstel de rekening voor de burger verzwaart. Volgens haar hebben alle vijf partijen al water bij de wijn gedaan en ligt er een evenwichtig voorstel op tafel.

Vooruit-voorzitter Conner Rousseau liet op sociale media en in reacties weten dat hij teleurgesteld is dat hij zijn collega's niet kon overtuigen om de inspanningen eerlijker te verdelen. Hij benadrukte dat zijn partij een akkoord wil en geen nieuwe verkiezingen nastreeft, maar weigert gewone mensen te laten opdraaien voor een eenzijdig beleid. "Verantwoordelijkheid opnemen betekent ook dat je mensen beschermt tegen een slecht akkoord", aldus Rousseau.

Index, zorg en 'sterkste schouders' blijven breekpunten

Inhoudelijk spitst het conflict zich toe op de index, de gezondheidszorg en de bijdrage van grote vermogens. Volgens coalitiebronnen was de besparingsinspanning in de gezondheidszorg al teruggebracht van ruim 3,6 miljard naar ongeveer 2,5 miljard euro, waardoor het daar nog slechts over enkele tientallen miljoenen ging.

Het zwaarste breekpunt bleek zondagavond de indexering van lonen en pensioenen, waarop de beoogde besparing in enkele dagen tijd zou zijn opgelopen van 800 miljoen naar 1,2 miljard euro. Vooruit wil dat bedrag halveren om de koopkracht van gepensioneerden te vrijwaren en verzet zich ook tegen het schrappen van een verlofdag.

Daarnaast eisen de socialisten een tastbare bijdrage van grote vermogens, waaronder het schrappen of beperken van de korting op sociale bijdragen voor topsporters en voetballers – een symbolisch dossier waarin ze recht tegenover MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez staan, die ook voorzitter is van voetbalclub Francs Borains.

Vicepremier en minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) haalde maandagavond in VRT NWS Terzake scherp uit naar zowel De Wever als zijn coalitiepartners. Volgens Vandenbroucke legde de premier zondag een tekst op tafel waarover niet meer onderhandeld mocht worden, waardoor Vooruit enkel nog "neen" kon zeggen.

Hij beklaagde zich erover dat een "oubollige Belgicist die enkel Frans spreekt en zeer rechts is" – doelend op Bouchez – meer gedaan krijgt dan een gematigde Vlaamse sociaaldemocraat.

Bovendien opende Vandenbroucke de aanval op Maxime Prévot: volgens de Vooruit-minister stuurt Prévot aan op een zware bijkomende indexsprong voor leerkrachten – een vast bedrag op een vast moment, boven op de lopende onderhandelingen over de indexformule – om het begrotingstekort in Franstalig België te helpen dichten. Vandenbroucke vindt het onaanvaardbaar dat Vlaamse leerkrachten zouden moeten inleveren voor een budgettaire put die in Vlaanderen niet bestaat.

Oppositie en vakbonden voeren druk op richting 23 november

Terwijl de coalitiepartijen naar een uitweg zoeken, ruikt de oppositie bloed. Vlaams Belang kondigde maandag aan in de Kamer een motie van wantrouwen in te dienen tegen de regering. Fractieleider Barbara Pas stelde dat een ploeg die haar eigen deadlines niet respecteert en telkens koninklijk uitstel nodig heeft, elke geloofwaardigheid heeft verloren. Omdat andere partijen niet met Vlaams Belang samenwerken, maakt de motie echter weinig kans om te worden aangenomen.

Ook aan linkerzijde klinkt scherpe kritiek. Groen-voorzitter Aimen Horch verweet de Arizonacoalitie "met vuur te spelen" terwijl gezinnen wakker liggen van hun energiefactuur, en pleitte ervoor bedrijfssubsidies en fossiele subsidies te schrappen en de allerrijksten eerlijk te laten bijdragen.

PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw hekelde zowel De Wever als Vooruit – volgens hem zal de werkende klasse zelfs bij een toegeving aan de socialisten nog het leeuwendeel betalen – en riep op tot massale deelname aan de vakbondsbetoging in Brussel op maandag 23 november, precies de dag waarop De Wever weer naar de koning moet.

Die druk wordt gedeeld door het socialistische ABVV: voorzitter Bert Engelaar wees erop dat de regering telkens stilvalt zodra de grootste vermogens worden aangesproken, en kondigde aan dat de vakbonden dinsdag in de Kamer hun eigen voorstellen voor een rechtvaardiger fiscaliteit zullen toelichten.