Premier Bart De Wever (N-VA) heeft zijn reeks een-op-eengesprekken met de vicepremiers over de federale begroting afgerond. Nadat koning Filip vorige week het ontslag van de eerste minister weigerde, zoekt De Wever naar een uitweg uit de politieke impasse vooraleer hij op maandag 16 november opnieuw verslag uitbrengt op het Paleis.

Zwijgzaam overleg en discussie over het regeerakkoord

De bilaterale ronde in de Wetstraat 16 ging maandag van start met afzonderlijke gesprekken tussen de premier en vicepremiers David Clarinval (MR) en Frank Vandenbroucke (Vooruit).

Dinsdagochtend schoof Maxime Prévot (Les Engagés) aan tafel, waarna De Wever doorreisde naar een Benelux-top. Woensdagmiddag sloot minister van Begroting en vicepremier Vincent Van Peteghem (CD&V) als laatste in het rijtje de reeks af; hij arriveerde rond 12.30 uur en vertrok iets na 14.30 uur.

Elke vicepremier mocht één extra persoon meenemen. Waar Vandenbroucke, Prévot (vergezeld door zijn kabinetschef Damien De Vroe) en Van Peteghem kozen voor hun kabinetschef, liet Clarinval zich bijstaan door MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. Inhoudelijk lekte er niets uit en zowel Prévot als Van Peteghem weigerde bij aankomst en vertrek elke commentaar.

Toch blijven de onderliggende breuklijnen scherp zichtbaar. Bij de begrotingsoefening van tien miljard euro eist MR dat hoogstens 1,1 miljard euro uit nieuwe inkomsten komt, wat volgens de liberalen zo in het regeerakkoord is afgesproken, maar door Vooruit anders wordt geïnterpreteerd.

Op radiozender Bel RTL stelde Clarinval dat de premier de komende dagen moet beslissen of de regering binnen het huidige kader blijft, dan wel overstapt op een "andere oefening" waarbij de partijvoorzitters het volledige regeerakkoord heronderhandelen zodra de grens van 1,1 miljard aan nieuwe belastingen wordt overschreden.

Hoewel de andere coalitiepartners zo'n heronderhandeling voorlopig niet nodig vinden, zou dat volgens Clarinval de rode lijnen wegnemen die momenteel MR, Vooruit en Les Engagés blokkeren.

Een wapenstilstand die in de regering nog op zich laat wachten

Voorafgaand aan het slotgesprek met Van Peteghem herdacht De Wever op woensdagochtend Wapenstilstand aan de Congreskolom en het Graf van de Onbekende Soldaat in Brussel.

Hij deed dat samen met koning Filip, minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR), minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) en minister van Defensie Theo Francken (N-VA) om hulde te brengen aan de slachtoffers van beide wereldoorlogen.

Toen persagentschap Belga de premier na afloop vroeg of er binnen de federale ploeg intussen al een wapenstilstand was bereikt, antwoordde De Wever laconiek dat daar nog steeds op wordt gewacht.

Intussen klinkt er van buitenaf kritiek op de gang van zaken. Oud-premier Yves Leterme noemde de huidige werkwijze in VRT NWS De Ochtend "verwarrend" en moeilijk leesbaar. Hij wees erop dat het aanbieden van het ontslag aan de koning weinig aan de situatie heeft veranderd en dat het land inmiddels zonder gevolgen in voorlopige twaalfden is beland, hoewel De Wever eerder had gesteld dat nooit te zullen aanvaarden.

Ook de onduidelijkheid over de rol en deelname van de partijvoorzitters roept volgens Leterme vragen op. Hij vergeleek de regering met een fiets die alleen blijft bollen wanneer er wordt geduwd, maar strandt zodra geen enkele partner nog politieke energie in het project investeert.

Drie scenario's voor maandag en interne MR-dynamiek

Hoe de onderhandelingen de komende dagen precies verlopen, ligt nog niet vast, al lijkt het de bedoeling om na de bilaterale contacten opnieuw gezamenlijk samen te komen. Om dat overleg alle ruimte te geven, heeft De Wever zijn agenda volledig vrijgemaakt: hij past voor de Europese toppen van donderdag en vrijdag in het Ierse Dublin en houdt ook het weekend vrij.

Er liggen tegen maandag 16 november drie mogelijke scenario's op tafel: ofwel bereikt de ploeg geen overeenkomst en valt de federale regering, ofwel volgen er opnieuw verlengingen, ofwel kan de premier met een begrotingsakkoord naar de koning stappen.

Bij de MR speelt ondertussen ook de positie van partijvoorzitter Georges-Louis Bouchez mee in het politieke debat. In De Afspraak bevestigde zijn kabinetschef Rudy Aernoudt dat de partij werkt aan een statutenwijziging waardoor Bouchez in de toekomst het partijvoorzitterschap zou kunnen combineren met een minister- en vicepremierspost, al benadrukte Aernoudt dat zo'n combinatie in 2029 momenteel niet op tafel ligt.

Na kritiek van RTL-journalist Christophe Deborsu dat Bouchez destijds niet voor het Waalse minister-presidentschap koos, verdedigde Aernoudt die keuze: vanuit een Waalse regeringsfunctie zou Bouchez immers zijn huidige invloed op de Brusselse en federale regering hebben verloren, terwijl hij nu als voorzitter mee aan de knoppen zit bij de Waalse, Brusselse en federale regering én de Franse Gemeenschap.

Vlaams klimaatdebat laait op rond klimaattop in Antalya

Niet alleen federaal, maar ook op Vlaams niveau staan beleidskeuzes en budgettaire ingrepen ter discussie. In VRT NWS Villa Politica noemde Aimen Horch, voorzitter van oppositiepartij Groen, het Vlaamse klimaatbeleid "asociaal" vanwege de zware besparingen op renovatiepremies en de trage vergroening van het wagenpark, waarbij slechts een à twee op de tien nieuwe bestelwagens in België elektrisch zijn tegenover zeven à acht in Nederland.

Horch trok daarom de geloofwaardigheid en morele autoriteit van Vlaams minister van Klimaat en Wonen Melissa Depraetere (Vooruit) in twijfel bij de start van de klimaattop in het Turkse Antalya, mede omdat zij twee weken eerder nog pleitte voor soepelere CO₂-uitstootnormen voor de meest vervuilende bedrijven, goed voor twee miljard ton extra CO₂-uitstoot.

Depraetere wees die kritiek van de hand en stelde dat de renovatiesubsidies weliswaar zijn verminderd, maar gerichter worden ingezet zonder mensen te verplichten morgen hun aardgasketel in te ruilen voor een warmtepomp.

Op de klimaattop in Türkiye, waar elektrificatie het hoofdthema is, verdedigt de minister de ambitie om in Vlaanderen tegen 2035 35 procent van het elektriciteitsgebruik uit elektriciteit te halen door belastingen uit de elektriciteitsfactuur te schrappen.

Hoewel Depraetere erkent dat de opgelopen achterstand op de Vlaamse klimaatdoelstellingen niet meer kan worden ingehaald, pleit ze voor een versnelling om Europese boetes zoveel mogelijk te vermijden.