De spanningen tussen de Verenigde Staten en hun NAVO-bondgenoten zijn tot een kookpunt gekomen nu de oorlog met Iran een nieuwe, grimmigere fase ingaat. Terwijl president Donald Trump dreigt de beveiliging van vitale scheepvaartroutes aan Europa over te laten, suggereert minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat de toekomst van de NAVO zelf op het spel staat.
Politieke breuklijn binnen de NAVO
Minister Rubio uitte afgelopen dinsdag scherpe kritiek op de Europese bondgenoten. De frustratie in Washington groeit omdat landen als Italië en Spanje weigeren hun militaire bases of luchtruim open te stellen voor operaties tegen Iran.
"Als we ze nodig hebben om onze bases te gebruiken en het antwoord is 'nee', waarom zitten we dan nog in de NAVO?" aldus Rubio in een interview met FOX News. Hij waarschuwde dat de alliantie een "eenrichtingsverkeer" is geworden en dat de relatie na het conflict fundamenteel heroverwogen moet worden.
President Trump deed hier nog een schepje bovenop door bondgenoten die de oorlog niet steunen direct aan te vallen. "Ga je eigen olie maar halen," schreef hij op sociale media.
Hij stelde dat de VS niet langer verantwoordelijk is voor het beveiligen van de Straat van Hormuz, de cruciale waterweg waar een vijfde van de wereldwijde olievoorraad doorheen stroomt. Volgens Trump is het de verantwoordelijkheid van de landen die de olie gebruiken, zoals Frankrijk, om de doorvaart te garanderen.
Escalatie op de grond en op zee
De oorlog, die ruim een maand geleden begon, heeft inmiddels aan meer dan 3000 mensen het leven gekost. De gevolgen zijn wereldwijd voelbaar:
Olie en Brandstof: De olieprijs schommelt rond de $100 per vat en de benzineprijzen in de VS zijn gestegen tot boven de $4 per gallon. In Australië heeft premier Albanese burgers opgeroepen om het openbaar vervoer te gebruiken om brandstof te besparen.
Militaire acties: Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen hebben de Iraanse stad Isfahan getroffen. Iran reageerde door een Koeweitse olietanker aan te vallen en kruisraketten af te vuren op schepen voor de kust van Qatar.
Libanon: Israël is een grondoffensief gestart in Zuid-Libanon om Hezbollah-commandanten uit te schakelen en een "veiligheidszone" tot aan de Litani-rivier te creëren. Meer dan een miljoen Libanezen zijn inmiddels op de vlucht geslagen.
Nieuwe dreigingen en diplomatieke impasse
De situatie verslechterde woensdag verder toen de Jemenitische Houthi-rebellen zich in de strijd mengden met raketaanvallen op Zuid-Israël. Tegelijkertijd voerden pro-Iraanse milities aanvallen uit op luchthavens in Koeweit en faciliteiten in Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten. De VAE heeft in reactie daarop de toegang voor Iraanse reizigers volledig geblokkeerd.
Israël claimde bovendien een fabriek nabij Teheran te hebben gebombardeerd die fentanyl zou produceren voor een chemisch wapenprogramma. Iran ontkent dit en stelt dat er enkel medicijnen werden geproduceerd.
Ondanks berichten dat Trump een einde van het offensief binnen twee tot drie weken voorziet, blijft de diplomatieke weg geblokkeerd. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, verklaarde dat het vertrouwen in de VS "nul" is.
Hij negeerde de ultimatums van Washington en waarschuwde dat een eventuele grondinvasie in Iran zou leiden tot "zeer zware verliezen" voor de Amerikaanse troepen.
De Amerikaanse bevolking wacht nu op een televisietoespraak van president Trump, gepland voor woensdagavond, waarin hij de natie zal bijpraten over de voortgang van de oorlog.
