Na zestien jaar komt er een einde aan de heerschappij van Viktor Orbán in Hongarije. De oppositiepartij Respect en Vrijheid (Tisza), onder leiding van Péter Magyar, heeft een overweldigende overwinning behaald bij de parlementsverkiezingen.
Deze politieke aardbeving zorgt voor een golf van opluchting in Brussel en markeert een mogelijke koerswijziging in de Europese houding ten opzichte van Rusland en Oekraïne.
Met ongeveer 94% van de stemmen geteld, tekent zich een duidelijke overwinning af voor Magyar. Zijn Tisza-partij behaalde circa 53% van de stemmen, goed voor 138 van de 199 zetels in het parlement. De Fidesz-partij van zittend premier Orbán bleef steken op 37% (54 zetels). Hiermee beschikt Magyar over een ruime meerderheid om een nieuwe regering te vormen en de grondwet, indien nodig, te wijzigen.
Een nieuwe toon richting het Kremlin
In zijn eerste persconferentie na de overwinning zocht Magyar direct de internationale schijnwerpers op. Hij kondigde aan een constructievere, maar realistische houding aan te nemen tegenover Rusland. "Als Vladimir Poetin belt, zal ik opnemen," verklaarde Magyar.
Hij voegde eraan toe dat hij de Russische president zou oproepen de oorlog in Oekraïne na vier jaar te beëindigen, hoewel hij erkende dat de kans klein is dat Poetin naar zijn advies zal luisteren.
Deze houding is een scherpe breuk met de pro-Russische koers van Orbán, die door veel EU-lidstaten werd gezien als een blok aan het been van de Europese eenheid. Magyar heeft aangegeven nauwer te willen samenwerken met de EU en de NAVO om de Russische agressie het hoofd te bieden.
Europese felicitaties en herstelde eenheid
De overwinning van Magyar werd in heel Europa met gejuich ontvangen. EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen reageerde enthousiast: "Vandaag wint Europa en winnen de Europese waarden. Het Hongaarse volk heeft gesproken en zijn Europese pad heroverd."
Ook de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Franse president Emmanuel Macron feliciteerden Magyar en spraken de hoop uit op een hernieuwde, nauwe samenwerking.
Een van de meest directe gevolgen van de machtswisseling is de deblokkering van financiële steun aan Oekraïne. Verwacht wordt dat Magyar de Hongaarse veto zal intrekken tegen de lening van 90 miljard euro die Orbán eerder blokkeerde. EU-diplomaten komen deze week al bijeen om te bespreken hoe deze fondsen versneld naar Kiev kunnen worden gesluisd.
Uitdagingen voor de nieuwe regering
Ondanks de euforie waarschuwen analisten dat de transitie niet zonder slag of stoot zal verlopen. Orbán-getrouwen zijn diep geworteld in de Hongaarse instituten en het ongedaan maken van jarenlange politieke en juridische hervormingen zal tijd kosten.
Daarnaast blijft Hongarije economisch sterk afhankelijk van Russische energie, een punt waar Magyar voorzichtig mee omgaat; hij heeft laten weten dat Russische energiebronnen voorlopig een optie moeten blijven om de economie te stabiliseren.
Toch biedt de verkiezingsuitslag hoop op economisch herstel. Door de rechtsstaat te herstellen, kan de nieuwe regering miljarden euro's aan bevroren EU-tegoeden vrijmaken. Dit geld is cruciaal om de hoge inflatie en lage lonen aan te pakken die mede hebben geleid tot de val van Orbán.
Het einde van de 'illiberale democratie'?
De nederlaag van Orbán wordt internationaal gezien als een klap voor het rechts-populisme. Orbáns model van de "illiberale democratie" diende jarenlang als inspiratiebron voor nationalistische bewegingen wereldwijd.
De val van deze "icoon", zoals de Duitse Europarlementariër Daniel Freund het verwoordde, stuurt een krachtig signaal naar de rest van de wereld: zelfs een stevig verankerd systeem kan door de stem van het volk ten val worden gebracht.
Terwijl de jubelende menigten langs de Donau de overwinning vieren, bereidt Magyar zich voor op zijn beëdiging in mei. De boodschap uit Boedapest is helder: Hongarije wil weer een volwaardig en constructief lid van de Europese familie zijn.
