Belgische militairen mogen op of nabij militaire faciliteiten en tijdens buitenlandse missies geen gebruikmaken van applicaties die geolocatie hanteren. De Belgische defensie heeft dit bestaande verbod opnieuw nadrukkelijk onder de aandacht gebracht na recente onthullingen over datalekkende reisapps en aanhoudende vrees voor buitenlandse spionage.
Datalekken leggen gevoelige locaties van militairen bloot
De directe aanleiding voor de verduidelijking door de woordvoerder van defensieminister Theo Francken is een onderzoek van het Nederlandse onderzoeksplatform Follow the Money, waarover ook nieuwsagentschap Belga en Het Nieuwsblad berichtten.
Uit dat onderzoek bleek dat foto's, video's en GPS-gegevens van gebruikers van de reisapplicatie Polarsteps eenvoudig toegankelijk waren. In totaal verkreeg de onderzoeksgroep toegang tot de data van 23 miljoen gebruikers, onder wie 904.000 Belgen. Ook gegevens van Belgische, Nederlandse en Franse militairen werden hierbij verkregen.
Volgens Polarsteps betroffen de toegankelijke gegevens uitsluitend accounts waarvan de profielen op openbaar stonden ingesteld, al stelt het bedrijf dat ook gebruikers met een privéprofiel ongemerkt meer informatie deelden dan zij doorhaden. Met de applicatie kunnen reizigers routes, foto's en berichten delen met vrienden en familie, maar de gebrekkige privacybescherming werd al eerder als een probleem aangemerkt.
Naar aanleiding van het onderzoek heeft het Nederlandse Ministerie van Defensie besloten de app per direct op de zwarte lijst te zetten. In België geldt een algemeen verbod op het gebruik van geolocatie-apps op of nabij militaire kwartieren; militairen die deze regel overtreden, worden op hun gedrag aangesproken.
Vrees voor Russische spionage bij buitenlandse missies
De risico's van mobiele locatiedata spelen al langer bij het leger. Zo gelden er voor Belgische soldaten die zijn gemobiliseerd in de Baltische staten strenge beperkingen op het gebruik van hun persoonlijke smartphones vanwege het gevaar van Russische spionage.
Volgens kolonel Carl Gillis is bekend dat Rusland grote interesse heeft in dit type mobiele locatiedata. Hoewel Defensie al jaren investeert in preventie en bewustwording, bleek dat in de praktijk niet altijd voldoende om datalekken te voorkomen.
In het verleden veroorzaakten ook andere applicaties kwetsbaarheden. De populaire sportapp Strava bracht via GPS-registraties onbedoeld gevoelige informatie over militairen en hun locaties aan het licht. Een andere fitnessapplicatie, Polar, deactiveerde eerder de locatiefunctie nadat onderzoekers ontdekten dat het programma kon worden gebruikt om gevoelige data te verzamelen over militairen en veiligheidsdiensten uit 69 landen.
Strikte maatregelen op de bases
Om de veiligheid te waarborgen, heeft de Belgische Defensie besloten de regels aan te scherpen: soldaten die actief zijn in de Baltische landen, die grenzen aan Rusland, mogen hun persoonlijke toestellen onder geen beding gebruiken wanneer zij de basis verlaten.
Kolonel Gillis lichtte toe dat België, in tegenstelling tot de Britten, niet over de financiële middelen beschikt om wegwerptelefoons en -laptops uit te reiken. Ook Nederland heeft om vergelijkbare redenen recentelijk strengere regels ingevoerd.
Ondanks de verhoogde veiligheidsmaatregelen en de strikte restricties op het gebruik van mobiele apparatuur benadrukt Defensie dat er voor de in het buitenland gestationeerde militairen voldoende voorzieningen blijven bestaan om in contact te blijven met hun familie.
