De coördinerende instantie voor daklozenhulp in Brussel, Bruss’help, verwacht dat het aantal dak- en thuislozen in het Brussels Gewest bij de komende telling opnieuw met 25 procent zal stijgen. Signalen van de eerstelijnsdiensten wijzen op een toenemende druk, waarbij steeds meer noodopvang geweigerd moet worden en het aandeel gezinnen en jongeren op straat blijft toenemen. Deze verwachte stijging valt samen met het schrappen van duizend opvangplaatsen door de federale overheid.
Nieuwe telling en methodologische twijfels
In de nacht van 15 op 16 oktober voert Bruss’help voor de negende keer een telling uit in de negentien Brusselse gemeenten, een initiatief dat gelijktijdig plaatsvindt met soortgelijke tellingen in Vlaanderen en Wallonië.
Bij de vorige meting, twee jaar geleden, werden 9777 dak- en thuislozen geregistreerd, wat eveneens een toename van 25 procent betekende ten opzichte van de telling daarvoor. Eerdere data lieten zien dat een kwart van de mensen in de noodopvang al langer dan twee jaar thuisloos was, één op de tien een alleenstaande moeder met kinderen betrof, en een kwart geen verblijfsvergunning had.
Tijdens de aankomende telling doorkruisen driehonderd vrijwilligers en partnerorganisaties de straten, kraakpanden, ziekenhuizen en opvangvoorzieningen. Toch heerst er enige onzekerheid over de exacte vergelijking met eerdere cijfers.
Volgens Adèle Pierre van Bruss’help zorgen besparingen bij de Brusselse OCMW’s er mogelijk voor dat niet alle gemeenten op dezelfde manier gegevens kunnen aanleveren over mensen die tijdelijk bij familie of vrienden verblijven.
Schrapping van opvangplaatsen binnen de Brussels Deal
De situatie op het terrein wordt versterkt door beslissingen op federaal niveau. Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) heeft besloten om het aantal opvangplaatsen binnen de Brussels Deal terug te brengen van 2000 naar 1000.
Dit initiatief werd eind 2022 in het leven geroepen met een jaarlijks budget van 42 miljoen euro om het tekort in het reguliere Fedasil-netwerk op te vangen. Per 1 augustus zijn al 266 plaatsen gedeactiveerd, en op 1 september worden de overige 734 plaatsen geschrapt.
Minister Van Bossuyt verdedigt de maatregel door te stellen dat de vraag is gedaald tot ongeveer duizend alleenstaande mannen, van wie de helft onderdak zou vinden bij kennissen, vrienden of familie.
Aangezien belastinggeld slechts één keer uitgegeven kan worden, ziet zij geen reden om voor 2000 plaatsen te blijven betalen. Bruss'help wijst er echter op dat het stopzetten van deze opvang direct bijdraagt aan de Brusselse dakloosheid, aangezien de locaties daadwerkelijk bezet waren.
Middenveld waarschuwt voor humanitaire crisis
Diverse middenveldorganisaties en daklozenorganisatie Samusocial bestrijden de redenering van de minister en waarschuwen dat de schrapping tot een humanitaire crisis zal leiden.
Samusocial rapporteert juist een sterke stijging in de hulpvragen van gezinnen met kinderen. In de maand juli alleen al — nog vóór de schrapping van kracht werd — konden 244 van de 299 aanvragende gezinnen niet geholpen worden vanwege de volledige verzadiging van het netwerk.
De organisaties vrezen dat het verdwijnen van de duizend plaatsen een toch al kritieke situatie verder zal verergeren. Door het gebrek aan opvangvoorzieningen zullen meer gezinnen, kinderen en kwetsbare personen genoodzaakt zijn hun toevlucht te zoeken tot parken, metrostations of nieuwe tentenkampen in de stad.
