Op een elektrisch verdeelstation nabij de bruinkoolcentrale Jänschwalde in de Duitse deelstaat Brandenburg is dinsdagochtend rond 8:00 uur een poging tot sabotage ontdekt. De getroffen hoogspanningsinfrastructuur is eigendom van netbeheerder 50Hertz, een dochteronderneming van de Belgische netbeheerder Elia Group.
Bij het verdeelstation in Turnow-Preilack, circa 100 kilometer ten zuidoosten van Berlijn, werd schade aan een hoogspanningslijn vastgesteld. Hulpdiensten en explosievenexperts troffen ter plaatse meerdere zelfgemaakte brand- en explosieve middelen aan. Volgens 50Hertz ging het om projectielen die leken op vuurwerkraketten.
Rol van het Belgische netwerkconcern Elia
Het doelwit van de sabotagepoging is direct gekoppeld aan Belgische belangen in het Europese energienetwerk. De getroffen hoogspanningsinfrastructuur valt onder beheer van 50Hertz, dat een volledige dochteronderneming is van de Belgische hoogspanningsgroep Elia. Waar Elia het hoogspanningsnet in België beheert, heeft de groep via 50Hertz ook de verantwoording voor het netwerk in het noorden en oosten van Duitsland.
Vanwege het grensoverschrijdende beheer verwees de Belgische moedergroep Elia voor alle officiële communicatie over het incident rechtstreeks door naar haar Duitse dochterbedrijf.
Het getroffen verdeelstation in Turnow-Preilack vormt een cruciaal knooppunt in dat netwerk: het verwerkt de stroom van de nabijgelegen centrale van Jänschwalde — een van de grootste bruinkoolcentrales van Duitsland — en verdeelt deze zowel regionaal als bovenregionaal.
Aanval met projectielen op stroominfrastructuur
Volgens de Brandenburgse minister van Binnenlandse Zaken, Jan Redmann, gebruikten de verdachten lanceerinrichtingen om geleidend materiaal in de hoogspanningslijn te schieten en zo kortsluiting te veroorzaken.
Berichtgevingen over de exacte toedracht liepen aanvankelijk uiteen: terwijl de politie sprak van het veiligstellen van explosieven en geïmproviseerde brandbommen, gaf Redmann aan dat er geen bevestiging is dat er daadwerkelijk een explosief is geëxplodeerd.
Wel veroorzaakten de afgevuurde projectielen kortsluitingen. Meerdere niet-afgevuurde raketten werden op het terrein aangetroffen en door de opgeroepen ontmijningsdienst onschadelijk gemaakt.
Beperkte onderbreking en verloop van het onderzoek
Netbeheerder 50Hertz meldde dat er door de schade aan de transmissielijnen een korte onderbreking van de dienstverlening was. De lijnen konden echter snel weer volledig in gebruik worden genomen, waardoor de algemene stroomvoorziening niet in gevaar is geweest en er geen direct gevaar was voor de bevolking. Het onderzoek naar de verijdelde aanslag is overgenomen door het Landeskriminalamt van Brandenburg en het nationale openbare ministerie.
Toegenomen zorgen over veiligheid van kritieke infrastructuur
De minister-president van Brandenburg, Dietmar Woidke, veroordeelde het incident scherp als een "poging tot een aanslag" en benadrukte dat de hoge frequentie van dit soort incidenten aantoont dat de kritieke infrastructuur beslissender beschermd moet worden.
De actie op de Belgisch-Duitse infrastructuur volgt namelijk op een reeks eerdere aanvallen op het stroomnet rondom Berlijn. In januari leidde brandstichting door vermoedelijke links-extremisten aan hoogspanningskabels tot dagenlange stroomuitval voor 45.000 huishoudens en duizenden bedrijven. In maart 2024 stak een groep een elektriciteitsmast in brand die de Tesla-fabriek in Grünheide van stroom voorzag, wat leidde tot een meerdaagse productiestop.
