Een verwoestende combinatie van modder, water en puin heeft in het grensgebied tussen Nepal en Tibet complete dorpen, bruggen en infrastructuur weggevaagd. Het dodentol als gevolg van de plotselinge stortvloed stijgt snel en is inmiddels opgelopen tot minstens 273 slachtoffers, waarvan de meesten in Nepal zijn geborgen. In Tibet vonden zeker drie mensen de dood.
Daarnaast worden in het getroffen gebied ruim 1200 tot 1500 mensen vermist, waaronder honderden buitenlandse toeristen, lokale bewoners, politieagenten en werknemers van waterkrachtcentrales. De materiële schade is enorm: tientallen kilometers snelweg, minstens 19 verkeersbruggen en complete markten zijn door het water meegesleurd, terwijl dikke modderlagen tot wel twee meter hoog het rampgebied bedekken.
Drie Belgische vermisten en onzekerheid over Nederlanders
Het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken en het Nepalese ministerie van Toerisme hebben bevestigd dat er drie Belgische toeristen vermist worden. Via het portaal Travellers Online staan ongeveer 70 Belgen geregistreerd in Nepal. Ten tijde van het noodweer bevonden minstens 15 Belgen zich in de zwaarst getroffen regio; met 12 van hen is contact geweest, maar drie personen blijven onbereikbaar.
Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot liet weten dat de nodige stappen worden ondernomen en dat er intensief contact is met de nabestaanden. Belgische reizigers wordt dringend geadviseerd de richtlijnen van de lokale autoriteiten op te volgen en hun status te registreren. De Vlaamse reisbegeleider Yves Camps, die zich in Kathmandu bevindt, schetst een grimmig beeld van de verwoesting en vreest dat het uiteindelijke dodental nog veel hoger zal uitvallen.
Voor Nederland is de situatie momenteel nog onoverzichtelijk. Hoewel het Nepalese toerismebureau melding maakte van twee vermiste Nederlanders, is er sprake van verwarring bij lokale reisbureaus over de exacte nationaliteiten van de betrokken reizigers.
Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken kan het bericht van vermisten nog niet officieel bevestigen, maar houdt er op basis van meldingen en contacten met Nepalese autoriteiten ernstig rekening mee dat er enkele Nederlanders vermist zijn.
Meerdere verontruste familieleden hebben contact opgenomen met het noodnummer in Den Haag. Het ministerie roept Nederlanders in de regio op om zo snel mogelijk hun thuisfront te laten weten dat zij veilig zijn.
Ingestorte gletsjer als waarschijnlijke oorzaak
Over de precieze aanleiding van de ramp bestond aanvankelijk onduidelijkheid. Waar de autoriteiten eerst dachten aan een aardbeving, wijzen seismische gegevens van de Amerikaanse geologische dienst USGS en satellietbeelden nu in een andere richting.
Een grote gletsjer hoog in het gebergte — op zo'n 5000 meter hoogte — is waarschijnlijk deels ingestort. De enorme ijslawine die daarop volgde, veroorzaakte een kettingreactie waarbij rotsen en puin de rivier de Lhende Khola en stroomafwaarts de Trishuli en Bhote Koshi blokkeerden.
Toen deze dam door de kracht van het opgebouwde water doorbrak, ontstond de catastrofale vloedgolf. De schokgolf van de ijsmassa veroorzaakte trillingen die aanvankelijk voor een aardbeving werden aangezien. Experts en klimaatwetenschappers wijzen erop dat stijgende temperaturen door klimaatverandering gletsjers kunnen destabiliseren.
Moeizame reddingsacties en internationale hulp
De zoek- en reddingsoperaties verlopen onder uiterst moeilijke omstandigheden. Het Nepalese leger heeft duizenden militairen en helikopters ingezet in het zwaar getroffen district Nuwakot en Rasuwa. Reddingshelikopters kunnen op veel plaatsen echter niet veilig landen door de hoge waterstand, aanhoudende regenval en het verwoeste terrein.
Ook aan Tibetaanse zijde belemmeren steile kliffen en modderlawines de doorgang voor zwaar materieel. De internationale gemeenschap komt inmiddels in actie: India stuurt tonnen aan humanitaire hulp, de Verenigde Staten en het Rode Kruis hebben noodfondsen vrijgemaakt en de Europese Unie heeft het Copernicus-satellietsysteem geactiveerd om het rampgebied gedetailleerd in kaart te brengen.
