Syrië en Israël zijn onder bemiddeling van de Verenigde Staten in Jordanië bijeengekomen voor hoogoverleg om de opgelopen spanningen tussen beide landen te verminderen. De onderhandelingen volgen op recente Israëlische luchtaanvallen op Syrisch grondgebied.
Volgens het Syrische staatspersbureau SANA richten de gesprekken zich op het instellen van een praktisch mechanisme om verdere Israëlische aanvallen, arrestaties en operaties te stoppen, alsmede op het herstarten van onderhandelingen over een duurzaam veiligheidsakkoord.
Oplaaiende spanningen rond vliegbasis en Damascus
De directe aanleiding voor de diplomatieve bijeenkomst is een Israëlische aanval op de luchtmachtbasis Abu al-Duhur in het noordwesten van Syrië, nabij de Turkse grens. Israël claimde dat de aanval bedoeld was om de ontplooiing van Turkse troepen te voorkomen, nadat een Turkse delegatie de basis had bezocht in het kader van herstelwerkzaamheden.
Zowel Syrië als Türkiye spreken deze lezing tegen. Het incident leidde tot felle verbale uithalen tussen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan.
Daarnaast voerde Israël een aanval uit op een civiel voertuig nabij Damascus, waarbij meerdere gewonden vielen. Israël stelde zonder bewijs dat het doelwit een terrorist was in de finale fase van een aanslag.
Damascus veroordeelde beide aanvallen scherp als een schending van de Syrische soevereiniteit en het internationaal recht. De Amerikaanse Syrië-gezant Barrack noemde de escalatie onnodig en benadrukte dat de Syrische regering de voorkeur geeft aan de-escalatie.
Syrische eisen en Israëlische rode lijnen
De Syrische delegatie in Jordanië werd geleid door minister van Buitenlandse Zaken Asaad al-Shaibani en omvatte de hoofden van de algemene en militaire inlichtingendiensten. Aan Israëlische zijde nam onder meer de chef van de inlichtingendienst Mossad, Roman Gofman, deel aan het overleg.
Tijdens de gesprekken benadrukte Damascus dat Syrië als soevereine staat het volste recht heeft om zijn nationale leger te herbouwen en zijn eigen allianties te bepalen. De Syrische prioriteiten omvatten een volledige Israëlische terugtrekking naar de posities van vóór de val van het regime-Assad op 8 december 2024, het herstel van het ontkoppelingsakkoord uit 1974 en het herbevestigen van de Syrische soevereiniteit over de bezette Golanhoogten.
Israëlische media meldden dat de gesprekken een positief verloop kenden, maar dat Israël strikte voorwaarden stelt. Deze "rode lijnen" omvatten het verhinderen van Turkse militaire activiteiten op Syrisch grondgebied, het gedemilitariseerd houden van de Syrische zijde van de Golanhoogten, het waarborgen van de veiligheid van de Druzen-gemeenschap en het voorkomen dat het Syrische leger strategische wapensystemen verwerft. Een eventuele Israëlische terugtrekking wordt nadrukkelijk gekoppeld aan diplomatieke resultaten.
Hervatting van bevroren diplomatie
De onderhandelingen markeren een hervatting van een diplomatiek traject dat begin dit jaar op papier al grotendeels rond was, inclusief afspraken over veiligheidszones in Zuid-Syrië en een bufferzone met uitsluitend VN-troepen. Die onderhandelingen werden echter opgeschort toen eind februari de oorlog in Iran uitbrak. Na de recente aanval op de vliegbasis werden de contacten door Syrië zelfs tijdelijk volledig stilgelegd.
De regering van de nieuwe Syrische president Ahmed al-Sharaa toont zich, in tegenstelling tot vorige regimes, open voor diplomatie met Israël en wordt hierin aangemoedigd door de regering-Trump.
Desondanks benadrukte minister Al-Shaibani dat het wantrouwen jegens Israël groot blijft. Analisten wijzen er bovendien op dat Damascus vreest dat het land een strijdtoneel wordt van de rivaliteit tussen Israël en Türkiye, terwijl Israël de situatie kan benutten om steeds strengere eisen aan Syrië op te leggen.
