In Syrië zijn meerdere tonnen nucleair materiaal aangetroffen op een niet nader genoemde locatie buiten Damascus. Het gaat om restanten van het geheime atoomprogramma van voormalig president Bashar al-Assad. De Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) maakte de vondst bekend nadat de huidige Syrische autoriteiten de opslagplek zelf bij de VN-waakhond hadden gemeld.
Nucleair materiaal blijft in Syrië onder VN-toezicht
Tijdens een gezamenlijke persconferentie in Damascus lichten IAEA-directeur Rafael Grossi en de Syrische minister van Buitenlandse Zaken, Asaad al-Shaibani, de samenwerking toe. Shaibani verklaarde dat de Syrische regering op 17 juli een officiële brief naar het atoomagentschap stuurde om de aanwezigheid van de materialen op het niet-gedeclareerde terrein uit eigen beweging te melden.
Uit technische tests blijkt dat het gevonden materiaal – waaronder natuurlijk uranium – ongevaarlijk is. Het materiaal blijft in Syrische handen, maar wordt volledig onder het veiligheids- en garantiesysteem van het IAEA geplaatst en door Syrische en internationale experts veilig opgeslagen.
Grossi noemde het besluit van de autoriteiten om de locatie te melden een moedige stap. Hoewel het gaat om materiaal dat voor kwalijke doeleinden gebruikt zou kunnen worden, benadrukte de IAEA-topman dat er een nieuwe pagina wordt opgeslagen in de relatie met Syrië. Minister Shaibani herhaalde op zijn beurt dat Syrië de ambitie heeft om kernenergie in de toekomst uitsluitend voor vreedzame en civiele doeleinden in te zetten.
Onderzoek naar vernietigde kernreactor in Deir el-Zour
Naast het terrein nabij de hoofdstad hebben VN-inspecteurs een tweede locatie bezocht in Deir el-Zour. Op die plek stond zo'n twintig jaar geleden een nucleaire reactor die naar verluidt met hulp van Noord-Korea werd gebouwd, totdat het Israëlische leger het complex in 2007 bombardeerde.
Waar voormalig dictator Assad de VN-waakhond altijd de toegang tot de ruïnes weigerde, hebben inspecteurs onder president Sharaa toestemming gekregen om afgravingen te verrichten en monsters te nemen.
Tijdens de inspecties en afgravingen zijn sporen van uranium en grote hoeveelheden grafiet aangetroffen, een stof die gebruikt wordt bij het verrijken van uranium en verband houdt met de activiteiten in Deir el-Zour.
Volgens de Franse deskundige Pierre Razoux zijn de gevonden stoffen zeer waarschijnlijk afkomstig van het Syrische atoomprogramma dat in 2007 werd gestopt, al noemt hij het ook mogelijk dat een deel afkomstig is van materiaal waar Irak begin jaren 2000 afstand van deed.
Berichten van nieuwsmedium Axios melden dat Israël de opslaglocatie – door Israëlische functionarissen "Site 99" genoemd – nauwlettend in de gaten hield uit vrees voor de opgeslagen materialen. Met de nieuwe inspecties en afspraken zetten Syrië en het IAEA een belangrijke stap om het nucleaire verleden van het land definitief in kaart te brengen.
