Na een lange avond van debatteren blijft het onzeker hoe het Belastingplan 2027 zal aflopen. Staatssecretaris Eerenberg (Fiscaliteit) riep op om met frisse moed naar de voorstellen te kijken, maar een definitief akkoord over meerderheden in zowel de Tweede als de Eerste Kamer is nog niet bereikt.
In de Tweede Kamer lijkt de conceptwet te kunnen rekenen op de steun van de Groep Markuszower, ChristenUnie en 50Plus. Deze meerderheid is echter fragiel, omdat fracties nog tot 14.00 uur amendementen kunnen indienen. Dit zou ertoe kunnen leiden dat partijen hun steun alsnog intrekken. Donderdag staat de stemming gepland over de wijzigingsvoorstellen en het complete Belastingplan, al wordt een uitstel naar volgende week niet uitgesloten.
Kamerleden uitten kritiek op de krappe tijdsdruk. Zo noemde Pieter Grinwis (ChristenUnie) het de meest ongewisse behandeling van een belastingplan die hij heeft meegemaakt. Mocht het plan in de Eerste Kamer stranden, dan dreigt er chaos voor miljoenen belastingplichtigen, aangezien de Belastingdienst vanaf 20 november start met het opstellen van de voorlopige aanslagen.
Verschillende fracties zoals BBB, JA21 en ChristenUnie zijn bovendien kritisch over het vooruitschuiven van financiële besluiten, waaronder het uitstellen van de btw-verhoging op bloemen en planten van 9 naar 21 procent en nog nader in te vullen fiscale regelingen ter waarde van 290 miljoen euro.
Minister van Financiën Heinen (VVD) gaf aan achter de schermen stap voor stap te zoeken naar draagvlak, waarbij partijen in de Eerste Kamer ook wensen uiten op het gebied van stikstof, migratie en medisch-ethische kwesties.
Discussie over box 3 en fiscale druk op vermogen
Voorafgaand aan het debat over het Belastingplan boog de Kamer zich over de hervorming van box 3. Na een arrest van de Hoge Raad in 2021 bleek het oude stelsel juridisch onhoudbaar, wat de staat door een tijdelijke regeling jaarlijks miljarden aan belastinginkomsten kost.
Minister Heinen verdedigde een nieuw voorstel waarin belasting wordt geheven over werkelijk behaalde winst bij verkoop van spaargeld, vastgoed en aandelen. Hoewel dit plan volgens ramingen tot 2040 circa 17 tot 22 miljard euro minder oplevert ten opzichte van eerdere plannen en de Raad van State stelt dat de invoering te snel gaat, benadrukte Heinen dat zijn plan acute begrotingsgaten tot wel 26 miljard euro voorkomt.
Parallel daaraan zorgde een initiatief van oppositiepartijen Pro en Volt voor de nodige verdeeldheid. Zij willen 1,5 miljard euro weghalen bij vermogenden om de belasting op arbeid te verlagen. Hun plan omvat een verhoging van het tarief in box 3 naar 45 procent voor vermogens boven 1,3 miljoen euro en het afschaffen van het fiscaal voordelig overdragen van familiebedrijven.
Coalitiepartijen VVD, D66 en CDA, evenals oppositiepartijen JA21 en FVD, wezen het plan af. JA21 noemde het ondoordacht en waarschuwde voor kapitaalvlucht, terwijl FVD stelde dat het schrappen van de regeling voor familiebedrijven de economie schaadt. Pro-Kamerlid Stultiens verdedigde de opzet door te wijzen op de mogelijkheid van een betalingsregeling voor familiebedrijven, maar sluit het indienen van een aangepast amendement niet uit.
Verwarring door motie van wantrouwen
Het parlementaire debat kende een opmerkelijke wending door het optreden van Gidi Markuszower van de Groep Markuszower (bestaande uit zeven PVV-afsplitsers). Markuszower wilde voorafgaand aan het debat het vertrouwen in het kabinet van D66-premier Jetten opzeggen en pleitte voor de aanstelling van een verkenner voor een nieuwe kabinetssamenstelling. Hij benadrukte dat deze stap losstaat van het Belastingplan zelf, dat zijn fractie op inhoudelijke merites wil beoordelen en wel noodzakelijk acht voor het land.
De motie van wantrouwen kreeg alleen steun van FVD en de PVV en werd verworpen. Bij overige Kamerfracties leidde de actie tot grote verbazing. Vorige week zegde het kabinet nog 95 miljoen euro extra toe voor veiligheid in de hoop de steun van de Groep Markuszower voor het Belastingplan te verzilveren. Kamerleden reageerden dan ook verbaasd en noemden de stap van de afgesplitste fractie moeilijk te begrijpen.
Nieuwe aanpak bij een eventuele kabinetsval
Naast de fiscale discussies stemde een ruime meerderheid van de Tweede Kamer in met een motie van ChristenUnie, SGP en CDA over het handelen bij een tussentijdse kabinetsval. De Kamer wil af van de situatie waarin het vallen van een coalitie vrijwel automatisch leidt tot nieuwe verkiezingen.
Het Reglement van Orde wordt daartoe gewijzigd: de passage dat de Kamer na een val kan beraadslagen over een nieuwe formatie verandert in een verplichting dat de Kamer zal beraadslagen over het 'lijmen' van de coalitie of een herformatie.
De initiatiefnemers wezen erop dat sinds het jaar 2000 slechts één van de acht kabinetten de rit van vier jaar heeft volgemaakt. Deze voortdurende wisselingen leiden volgens hen tot instabiel beleid, wat schadelijk is voor het vertrouwen van burgers en het ondernemersklimaat. Met deze stap keert de Kamer terug naar een praktijk uit het verleden, zoals in de jaren 60, waarin op basis van één verkiezingsuitslag meerdere kabinetten gevormd konden worden.
