De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft de recente ebola-uitbraak in Centraal-Afrika uitgeroepen tot een internationale noodsituatie. Hoewel het risico op een wereldwijde pandemie momenteel laag wordt ingeschat, is het gevaar op nationaal en regionaal niveau in Afrika bijzonder hoog. De Federale Overheidsdienst (FOD) Buitenlandse Zaken volgt de situatie op de voet; er verblijven momenteel zo'n 400 Belgen in de getroffen regio.

Situatie van de Belgen ter plaatse

Volgens de meest recente gegevens van Buitenlandse Zaken bevinden zich op dit moment ongeveer 100 Belgen in de direct door ebola getroffen zone in de Democratische Republiek Congo (DRC). In heel Oeganda verblijven minder dan 300 landgenoten.

De Belgische diplomatieke posten in de regio hebben proactief contact opgenomen met deze circa 400 Belgen om hen te informeren over de epidemie en preventieve maatregelen door te geven. Woordvoerder David Jordens laat weten dat er tot nu toe nauwelijks ongeruste telefoontjes of e-mails zijn binnengekomen van Belgen ter plaatse.

Reisadvies aangescherpt

België heeft het reisadvies voor de regio direct aangepast:

• Congo: Alle reizen naar de getroffen provincies Ituri en Noord-Kivu worden formeel afgeraden.

• Oeganda: Reizigers worden opgeroepen tot verhoogde waakzaamheid, in het bijzonder in de westelijke grensregio met Congo en in de hoofdstad Kampala, waar inmiddels twee besmettingen zijn vastgesteld.

Nederlandse reizigers in de regio worden via de officiële kanalen geadviseerd soortgelijke waakzaamheid in acht te nemen en de richtlijnen van lokale gezondheidsautoriteiten strikt op te volgen.

Waarom deze variant extra zorgwekkend is

De huidige uitbraak betreft de zeldzame Bundibugyo-variant van het ebolavirus. In tegenstelling tot de vaker voorkomende Zaïre-variant, bestaat er voor de Bundibugyo-stam nog geen goedgekeurd vaccin of specifieke behandeling. Dit maakt het indammen van het virus uiterst gecompliceerd.

De DRC verwacht op korte termijn wel een levering van een experimenteel vaccin uit de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, ontwikkeld door de Universiteit van Oxford, in de hoop de verspreiding alsnog te stuiten. Een Belgische ebola-expert is inmiddels naar de haard van de uitbraak gereisd om te ondersteunen bij het onderzoek naar een werkende behandeling.

Cijfers stijgen snel door late ontdekking

De WHO schat dat de uitbraak al in de derde week van april is begonnen in de Congolese stad Bunia, maar het virus werd pas medio mei officieel geïdentificeerd. Deze vertraging heeft geleid tot kritiek van onder andere de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, die de WHO verweet "wat traag" te zijn geweest.

Inmiddels schetsen de officiële cijfers een ernstig beeld, al ligt het werkelijke aantal besmettingen vermoedelijk veel hoger:

Internationale impact: De ernst van de situatie werd deze week ook in Europa tastbaar toen een besmette Amerikaanse arts, die werkzaam was in de DRC, in de nacht van dinsdag op woensdag werd overgevlogen naar een speciale isolatieafdeling in een ziekenhuis in Berlijn.

Moeizame bestrijding in het veld

Hulporganisaties zoals Artsen zonder Grenzen trekken aan de alarmbel. De hulpverlening in Oost-Congo wordt ernstig belemmerd door de reeds bestaande humanitaire crisis, grote migratiestromen en het feit dat delen van de provincie in handen zijn van gewapende rebellen.

Lokale zorginstellingen kampen met een acuut tekort aan isolatieplekken en er is een gebrek aan openbare handwaspunten. In steden zoals Bunia zijn mondmaskers inmiddels schaars en stijgen de prijzen van ontsmettingsmiddelen fors, hoewel openbare plaatsen zoals kerken en scholen vooralsnog geopend blijven.