De Europese Commissie heeft in Brussel het nieuwe 'Connectivity Agenda Platform' gelanceerd. Dit initiatief moet de transport-, energie- en digitale infrastructuur langs de zogenaamde Middencorridor (de Transkaspische Transportroute) in een stroomversnelling brengen. Het project, dat onderdeel is van de Europese Global Gateway-strategie, heeft door recente wereldwijde logistieke verstoringen een enorm strategisch belang gekregen.
Het platform brengt overheden, internationale financiële instellingen en private investeerders samen om de handelsroute tussen China, Centraal-Azië, de Zuid-Kaukasus, Türkiye en Europa strakker te coördineren. Tijdens een ministeriële top in Brussel werden direct intentieverklaringen getekend waarmee tot € 2 miljard aan strategische investeringen wordt vrijgemaakt voor de regio rond de Zwarte Zee en de Zuid-Kaukasus. Daarnaast stelt de EU ruim € 80 miljoen aan directe financiering beschikbaar voor ondersteunende projecten.
Snellere routes en enorme groei
Volgens EU-commissaris voor Uitbreiding Marta Kos zijn de handelsstromen langs de route sinds 2022 al aanzienlijk toegenomen. Analyse van de EU laat zien dat de volumes tegen 2040 maar liefst vijf keer zo groot kunnen worden.
"In een tijd van toenemende conflicten is het geweldig om te zien dat zoveel landen zich verenigen achter een gedeeld project," aldus Kos. "We hebben betrouwbare handelsroutes nodig. Door betere infrastructuur en coördinatie kan de transporttijd tussen Azië en Europa worden teruggebracht van zo'n 45 dagen naar ongeveer 15 dagen."
De top werd breed bezocht door ministers en vertegenwoordigers uit de EU, de G7, de Kaukasus (onder andere Armenië) en Centraal-Azië (waaronder Kazachstan, Oezbekistan en Turkmenistan), evenals landen als Oekraïne en Moldavië.
Türkiye als onmisbare schakel
Zowel de EU als Ankara benadrukten de spilfunctie van Türkiye binnen dit netwerk. Commissaris Kos verklaarde helder dat een sterke Middencorridor simpelweg ondenkbaar is zonder actieve Turkse deelname. De Europese Commissie buigt zich momenteel over een lijst met concrete infrastructuurprojecten die door de Turkse regering zijn ingediend, waaronder de geplande spoorverbinding over de Yavuz Sultan Selim-brug in Istanbul.
De Turkse minister van Transport en Infrastructuur, Abdulkadir Uraloglu, onderstreepte dat de Middencorridor niet langer een regionaal kansje is, maar een cruciale economische levensader voor zowel Europa als Azië.
Bureaucratische knelpunten aanpakken
Uraloglu maakte van de gelegenheid gebruik om een kritische noot te kraken richting Brussel. Hij riep de EU op om sneller visa te verstrekken aan transportmedewerkers en douaneprocedures drastisch te vereenvoudigen. Volgens de minister lopen voltooide handelsdeals nu te vaak vertraging op bij de grens, hoewel de goederen al geproduceerd, verkocht en betaald zijn.
"Als visa niet op tijd worden afgegeven en de digitale infrastructuur ontbreekt, is al het werk voor niets geweest. We moeten dit makkelijker maken. Als we dat niet doen, waarom drijven we dan überhaupt nog handel," aldus de minister.
Bredere diplomatieke toenadering
Hoewel Kos opmerkte dat de formele toetredingsgesprekken van Türkiye tot de EU momenteel stilliggen, biedt de connectivity agenda juist grote kansen voor hernieuwde samenwerking. Eind deze maand reist Kos samen met EU-buitenlandchef Kaja Kallas en migratiecommissaris Magnus Brunner naar Ankara voor verdere politieke gesprekken.
Aan de zijlijn van de top vonden ook belangrijke regionale doorbraken plaats. Minister Uraloglu sprak met zijn Armeense ambtgenoot Davit Khudatyan over het heropenen van historische grens- en spoorovergangen langs de oude Zijderoute. Aan weerszijden van de grens zijn de voorbereidingen en onderhoudswerkzaamheden inmiddels gestart om deze historische verbindingen nieuw leven in te blazen.
