De Amerikaanse president Donald Trump en de Iraanse president Masoud Pezeshkian hebben woensdag een herzien memorandum van overeenstemming (MoU) ondertekenen om de oorlog tussen beide landen te beëindigen.
Volgens de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif, die samen met Qatar als bemiddelaar optrad, treedt het interim-akkoord met onmiddellijke ingang in werking. Het akkoord voorziet in een permanent staken van de vijandelijkheden, het opheffen van de Amerikaanse zeeblokkade en het heropenen van de strategische Straat van Hormuz.
Het akkoord werd woensdagavond bezegeld tijdens het slot van de G7-top in Frankrijk. President Trump ondertekende een fysieke kopie van het document tijdens een galadiner in het Paleis van Versailles, in het bijzijn van de Franse president Emmanuel Macron en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio.
Vrijwel gelijktijdig zette president Pezeshkian in Teheran zijn handtekening. Hoewel er aanvankelijk voor aanstaande vrijdag een formele ondertekeningsceremonie was gepland in Zwitserland, is de status daarvan door de snelle ontwikkelingen in Versailles onduidelijk geworden.
Belangrijkste punten uit het akkoord
Het interim-akkoord start een onderhandelingsperiode van maximaal 60 dagen waarin beide landen tot een definitief vredesverdrag moeten komen. De belangrijkste afspraken voor de korte termijn zijn:
Heropening Straat van Hormuz: De cruciale doorvaarroute voor wereldwijde olieleveringen wordt per direct voor 60 dagen tolvrij opengesteld. Binnen 30 dagen moet het scheepvaartverkeer weer op het niveau van voor de oorlog liggen.
Opschorting van sancties: De Verenigde Staten verlenen onmiddellijk ontheffingen (waivers) op de sancties tegen de Iraanse oliesector, waardoor Iran direct weer vrij olie kan exporteren op de wereldmarkt.
Nucleaire afbouw: Onder toezicht van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) moet Iran beginnen met het ter plekke verdunnen (downblending) van zijn voorraad hoogverrijkt uranium.
Militair herstel: De Amerikaanse zeeblokkade tegen Iraanse havens wordt binnen 30 dagen opgeheven, en de Amerikaanse militaire aanwezigheid in de regio wordt teruggebracht naar het niveau van voor de oorlog.
Libanon: Het document bevestigt de territoriale integriteit van Libanon in het licht van de Israëlische invasie tegen Hezbollah. Dit blijft een van de meest delicate punten, aangezien Israël een Iraanse eis tot terugtrekking al heeft afgewezen.
Wederzijdse concessies en financiële herstelbetalingen
Het akkoord bevat vergaande concessies aan Teheran die verder gaan dan de nucleaire deal uit 2015. Het document spreekt over de ontwikkeling van een wederzijds goedgekeurd plan van ten minste 300 miljard dollar voor de wederopbouw en economische ontwikkeling van Iran.
Terwijl vicepresident JD Vance eerder suggereerde dat de Arabische Golfstaten dit bedrag zouden investeren, benadrukte Trump in Versailles dat de VS zelf geen financieel herstelgeld zullen overmaken. Wel gaf hij aan dat bevroren Iraanse tegoeden op termijn moeten worden teruggegeven om de status van de Amerikaanse dollar als veilige wereldwijde investeringsvaluta te beschermen.
Fragiele vrede en kritiek in Washington
Ondanks de optimistische toon van de bemiddelaars waarschuwen Amerikaanse functionarissen dat het akkoord uiterst fragiel is. Zowel de VS als Iran kunnen de onderhandelingen op elk moment afbreken. Trump hield tegenover journalisten een slag om de arm:
"Het is een memorandum van overeenstemming. Als het me niet bevalt, gaan we terug naar schieten en het gooien van bommen."
In Washington stuit de overeenkomst op felle kritiek vanuit de Republikeinse hoek. De Texaanse senator Ted Cruz noemde het vrijgeven van miljarden aan de Iraanse overheid "een slecht idee" en bekritiseerde het feit dat Iran na 60 dagen mogelijk weer tol kan heffen in de Straat van Hormuz.
Senator Bill Cassidy sprak zelfs van "de grootste buitenlands-politieke flater in decennia," waarbij hij verwees naar de dertien Amerikaanse militairen die tijdens het conflict omkwamen.
Verlichting voor de energiemarkt
Energie-experts reageren daarentegen opgetogen op de heropening van de Straat van Hormuz. Door de oorlogstreding waren de wereldwijde olievoorraden drastisch geslonken. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) schatte voor 2026 al een wereldwijd tekort van bijna een miljoen vaten olie per dag. De directe terugkeer van Iraanse olie op de markt zal de krappe aanbodsituatie en de hoge prijzen aan de pomp op de korte termijn naar verwachting snel verlichten.
