Mensenrechtenorganisatie Amnesty International beschuldigt de Israëlische regering van een actieve, door de staat gestuurde campagne van "etnische zuivering" en gedwongen verplaatsing van Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever.

In een nieuw rapport van circa 150 pagina's getiteld "Erasing Anything Palestinian: Israel's Ethnic Cleansing of West Bank Bedouin and Herding Communities", stelt de organisatie dat de grootschalige verdrijvingen van Palestijnse Bedoeïenen- en herdersgemeenschappen geen incidentele acties zijn van radicale kolonisten, maar het directe gevolg van gecoördineerd staatsbeleid met als doel de formele annexatie van Palestijns gebied.

Grootschalige verdrijving en sloop in Zone C

Het onderzoek richt zich specifiek op de ontwikkelingen in 'Zone C' (of Area C), het strategische gebied dat meer dan 60 procent van de Westelijke Jordaanoever beslaat en onder volledige Israëlische militaire en civiele controle staat.

Volgens gegevens van de Verenigde Naties (OCHA) die door Amnesty worden geciteerd, zijn tussen januari 2023 en april 2026 minstens 117 Palestijnse gemeenschappen volledig of gedeeltelijk leeggelopen of verdreven. Dit heeft geleid tot de gedwongen ontheemding van zeker 5910 Palestijnen.

Daarnaast registreerden de VN in dezelfde periode meer dan 7280 gevallen van individuele Palestijnse ontheemding als gevolg van de sloop van huizen en infrastructuur door Israëlische strijdkrachten, waarbij sommige personen meerdere malen werden getroffen. Specifiek in Zone C werden tussen 2023 en april 2026 in totaal 3407 Palestijnse woningen en andere gebouwen met de grond gelijkgemaakt.

Tegelijkertijd is de uitbreiding van illegale nederzettingen in een stroomversnelling geraakt. Volgens de monitoringgroep Peace Now zijn van de minstens 363 bestaande illegale buitenposten (outposts) er maar liefst 212 opgericht sinds 2023. Sinds de escalatie in oktober 2023 hebben kolonisten beslag gelegd op ongeveer 12,5 procent van het totale grondgebied van de Westelijke Jordaanoever, waardoor dit gebied voor Palestijnen onbegaanbaar of levensgevaarlijk is geworden. Inmiddels wonen er meer dan 700.000 Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem.

Geweld als instrument van staatsbeleid

"Deze misbruiken zijn niet het resultaat van een paar 'rotte appels'. Kolonistengeweld is een kerncomponent van een door de staat gesanctioneerde campagne van etnische zuivering," verklaart Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International.

Waar de Israëlische overheid geweldsincidenten historisch afdeed als uitzonderingen, toont het rapport aan dat de huidige coalitieregering van premier Benjamin Netanyahu — waarin kolonistenleiders en hun achterban sleutelposities bekleden — de schijn heeft laten varen.

Het geweld tegen Palestijnse gemeenschappen is de afgelopen jaren drastisch geëscaleerd. Tussen 2020 en 2024 is het aantal aanvallen door kolonisten verzesvoudigd, van 50 naar 330 incidenten. Dit steeg vervolgens naar een gemiddelde van vier aanvallen per dag, en in de eerste drie maanden van 2026 zelfs naar gemiddeld zes per dag.

Bij deze aanvallen kwamen zeker 31 Palestijnen om het leven en raakten tientallen gewond, terwijl watervoorzieningen, landbouwgronden en veestapels stelselmatig werden vernietigd of gestolen om gebieden onleefbaar te maken.

Amnesty wijst op directe materiële en logistieke steun vanuit de Israëlische politiek. Na 7 oktober 2023 deelde de staat duizenden extra wapens uit aan kolonistengroepen en werden er ruim 240.000 wapenvergunningen afgegeven, tegenover een historisch jaarlijks gemiddelde van circa 8000.

Bovendien stelde Amnesty veertien specifieke zaken vast waarin Israëlische militairen aanwezig waren bij kolonistengeweld; zij grepen niet in of deden actief mee aan de intimidatie, mishandeling en vernieling. Het Israëlische ministerie van Defensie stelt in een reactie dat er wordt opgetreden tegen kolonistengeweld en dat nalatigheid wordt onderzocht, maar het rapport schetst een beeld van nagenoeg volledige straffeloosheid.

Palestijnen die aangifte doen van geweld, worden dikwijls zelf verhoord, beboet of vastgezet. Sinds oktober 2023 zijn er daarnaast minstens 23.000 Palestijnen door het Israëlische leger tijdelijk vastgehouden.

Genegeerde rechterlijke bevelen en de ideologie van 'Groot-Israël'

De gedwongen verplaatsingen sluiten aan bij de ideologie van 'Groot-Israël', die het volledige gebied van de Middellandse Zee tot de Jordaanrivier als onlosmakelijk onderdeel van Israël beschouwt. Dit vertaalt zich in concrete politieke besluiten.

Zo keurde het Israëlische veiligheidskabinet in april in één enkele sessie de oprichting van 34 illegale nederzettingen goed — het hoogste aantal in een enkele zitting ooit. Dit brengt het totale aantal goedgekeurde nederzettingen onder de huidige regering sinds eind 2022 op 103.

Daarnaast liggen er in de Knesset tientallen wetsvoorstellen om de Israëlische civiele wetgeving en jurisdictie uit te breiden naar de nederzettingenblokken en de rechtbanken die Palestijnen berechten.

Hoe ver de staatssteun reikt, blijkt uit de situatie in het Bedoeïenendorp Zanuta. Nadat bewoners door aanhoudende terreur vanaf de nabijgelegen illegale buitenpost Meitarim Farm waren verdreven, beval het Israëlische Hooggerechtshof in juli 2024 en februari 2025 dat het leger en de politie de terugkeer en bescherming van de bewoners moesten faciliteren.

Politie en militairen negeerden deze vonnissen volledig en lieten herhaaldelijk kolonistengeweld toe wanneer bewoners trachtten terug te keren. In plaats van in te grijpen, deelden de ultrarechtse ministers Bezalel Smotrich en Orit Strock tijdens een evenement op exact diezelfde Meitarim Farm wapens en terreinwagens uit aan de kolonisten, waarbij Smotrich hen prees voor hun "pionierswerk" en territoriale toeëigening.

Systematische apartheid

Volgens Anne de Jong, universitair hoofddocent antropologie, is er sprake van een diepgaand apartheidssysteem dat al bijna zestig jaar standhoudt. "Palestijnen krijgen geen burgerschap, hebben niet dezelfde rechten als Israëlische kolonisten en mogen niet over dezelfde wegen rijden omdat ze langs allerlei militaire controlepunten moeten," legt De Jong uit.

Waar de overheid voorheen nog de schijn ophield tegen illegale nederzettingen op te treden, is dat nu omgeslagen in openlijke facilitering, financiering en infrastructuurlevering. Amnesty concludeert dat deze handelingen neerkomen op misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden in de vorm van gedwongen verplaatsing en apartheid.

Internationale oproep tot handels- en militaire boycot

Amnesty International uit scherpe kritiek op de internationale gemeenschap, die zij beschuldigt van passiviteit en medeplichtigheid door het handhaven van economische en militaire banden.

Hoewel landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Canada, Frankrijk, Noorwegen, Nieuw-Zeeland en Australië recentelijk de tegoeden hebben bevroren van netwerken die kolonistengeweld financieren, is dit volgens de mensenrechtenorganisatie volstrekt onvoldoende.

"Het gaat hier om stelselmatig geweld dat door de staat wordt gedragen. Eigenlijk zeggen de meeste landen het alleen te veroordelen, maar dat doet Israël geen pijn," aldus De Jong.

Amnesty eist daarom een algeheel verbod op de handel in goederen uit de nederzettingen en een totale stopzetting van de militaire samenwerking. In België wordt momenteel binnen de federale regering onderhandeld over een Koninklijk Besluit dat een nationaal importverbod moet regelen voor producten uit illegaal bezet Palestijns gebied, een stap die al in september 2025 werd aangekondigd.

Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen, benadrukt dat haast geboden is: "Het is nu de hoogste tijd dat er snel een mechanisme wordt ingevoerd dat een doeltreffend en controleerbaar verbod garandeert. Bovendien moet België een verbod instellen op diensten en investeringen die bijdragen aan het in stand houden van de illegale Israëlische bezetting."