Frankrijk heeft woensdag zijn allereerste ebolageval op nationaal grondgebied bevestigd. Het gaat om een arts die onlangs is teruggekeerd van een humanitaire missie in de Democratische Republiek Congo (DRC). De patiënt is in strikte isolatie geplaatst in een gespecialiseerd ziekenhuis in Parijs.
Hoewel de Franse regering de situatie nauwgezet opvolgt, benadrukken zowel nationale autoriteiten als de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat het risico voor de Europese bevolking zeer laag blijft.
Directe isolatie na commerciële vlucht
De arts, werkzaam voor de internationale medische hulporganisatie ALIMA (The Alliance for International Medical Action), landde dinsdag in Parijs op een commerciële vlucht van Air France vanuit Kinshasa. Bij het aan boord gaan vertoonde de man nauwelijks symptomen, op milde hoofdpijn na. Tijdens de vlucht verslechterde zijn toestand echter licht.
Direct na de landing in Parijs werden strenge bioveiligheidsprotocollen geactiveerd. De arts werd onder beveiligde omstandigheden overgebracht naar het ziekenhuis, nog voordat de officiële testuitslag positief bleek. Het Franse ministerie van Volksgezondheid meldt dat de patiënt in stabiele toestand verkeert en een "zeer lage" virale lading heeft.
Het is de eerste keer dat Frankrijk een ebolabesmetting op eigen bodem detecteert; tijdens de uitbraak in 2014 werden wel twee patiënten in Frankrijk behandeld, maar zij waren toen al in het buitenland gediagnosticeerd.
Contactonderzoek en quarantaine
De Franse minister van Volksgezondheid, Stéphanie Rist, maakte woensdagavond bekend dat er inmiddels vijf medepassagiers zijn geïdentificeerd als potentiële contactpersonen. Zij zijn uit voorzorg direct in strikte thuisisolatie geplaatst, waar ze conform het medische protocol 21 dagen moeten verblijven.
Om de opvolging zo snel mogelijk te laten verlopen, heeft de luchtvaartmaatschappij de volledige passagierslijst overgedragen aan de overheid. De autoriteiten benaderen nu alle overige reizigers van de vlucht voor verdere bevraging en instructies. Hoewel premier Sébastien Lecornu de situatie nauwgezet opvolgt, herhaalt de regering dat er absoluut geen reden is tot paniek.
WHO: "Wereldwijd risico blijft laag"
Tedros Adhanom Ghebreyesus, directeur-generaal van de WHO, riep op tot kalmte en adviseerde Europese landen om niet te overreageren. Hij wees erop dat er in de afgelopen vijftig jaar minder dan dertig ebolagevallen buiten Afrika zijn vastgesteld.
Dat de ziekte buiten het Afrikaanse continent effectief behandeld kan worden, bleek bovendien begin juni nog in Duitsland: een Amerikaanse tropenarts die in de DRC besmet was geraakt, herstelde daar volledig na een behandeling met experimentele therapieën.
Wat is ebola?
Ebola is een zeldzame maar ernstige hemorrhagische koorts die zich verspreidt via direct contact met bloed of andere lichaamssappen van besmette personen of dieren (zoals vruchtenvleermuizen). De initiële symptomen zijn onder meer koorts, uitputting, spierpijn, hoofdpijn en keelpijn, vaak gevolgd door braken, diarree en een verstoorde nier- en leverfunctie.
Complexe crisis in Centraal-Afrika
De situatie in de Democratische Republiek Congo zelf is aanzienlijk ernstiger. De huidige epidemie – de 17de uitbraak in de geschiedenis van het land – concentreert zich in de noordoostelijke provincie Ituri en brak in mei uit. De WHO verklaarde de uitbraak op 17 mei al tot een "medische noodsituatie van internationaal belang" (PHEIC).
Inmiddels zijn er in de DRC meer dan 1000 besmettingen gemeld en zijn er zeker 277 mensen aan het virus overleden. Ook in buurland Oeganda zijn al zo'n twintig gevallen en twee sterfgevallen geregistreerd.
De bestrijding van het virus ter plaatse verloopt uiterst moeizaam door een samenloop van factoren:
Humanitaire crisis: Het epicentrum ligt in een regio waar ongeveer een miljoen interne vluchtelingen in kampen leven zonder toegang tot basisvoorzieningen.
Veiligheidsrisico's: Gewapende conflicten (waaronder acties van de rebellengroep M23) in de nabijgelegen provincies Noord- en Zuid-Kivu hinderen de hulpverlening. Zorgmedewerkers worden geregeld bedreigd of aangevallen, en er zijn incidenten geweest waarbij behandelcentra werden bestormd of in brand gestoken.
Specifieke variant zonder regulier vaccin
Wat de huidige uitbraak extra zorgwekkend maakt, is dat deze wordt veroorzaakt door de zeldzame Bundibugyo-variant van het ebolavirus. De bestaande ebolavaccins en -behandelingen, die tussen 2018 en 2019 zijn ontwikkeld, zijn alleen effectief tegen de bekendere Zaire-variant. Voor de Bundibugyo-stam is momenteel nog geen goedgekeurd vaccin of bewezen behandeling beschikbaar.
Om een verdere escalatie te voorkomen, hebben vaccinalliantie Gavi en UNICEF noodgesprekken opgestart met farmaceuten om de ontwikkeling van een specifiek vaccin te versnellen. Gavi heeft inmiddels tot 40 miljoen dollar vrijgemaakt om de productie op te schalen zodra de eerste klinische tests effectief blijken.
Volgens Jean Kaseya, het hoofd van de Afrikaanse Centers for Disease Control and Prevention (Africa CDC), kan de uitbraak miljarden dollars gaan kosten als er niet snel en efficiënt wordt ingegrepen.
