Een intense en potentieel recordbrekende hittegolf houdt België deze week in zijn greep. Nu de temperaturen tropische waarden aannemen, draaien de noodscenario's op volle toeren. Van geannuleerde treinen en beschadigde wegen tot stroomprijzen die door het dak gaan: de extreme hitte laat zich in alle sectoren voelen.
Code oranje en het Crisiscentrum paraat
Het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) heeft voor het hele land code oranje afgekondigd. Zelfs de Belgische kuststrook, die doorgaans koeler blijft, valt dit keer binnen de waarschuwingszone.
De meteorologen verwachten dat de hitte deze week een kookpunt bereikt. Donderdag worden er temperaturen van gemiddeld 37°C verwacht, met lokale uitschieters die kunnen oplopen tot maar liefst 39°C. De nacht van donderdag op vrijdag kan historisch warm worden. Prognoses wijzen op nachttemperaturen die niet verder dalen dan 28°C. Daarmee zou het oude record uit 2015 (24,4°C) verpulverd worden.
Vanwege de aanhoudende hitte en de zorgwekkend hoge nachttemperaturen komt het Nationaal Crisiscentrum bijeen om noodmaatregelen te coördineren. Burgers ontvangen inmiddels waarschuwingsberichten op hun telefoon, en verschillende scholen hebben besloten de deuren voor de rest van de week te sluiten. Aan het eind van de week stijgt bovendien de kans op lokaal hevige onweersbuien.
Spoorwegen en infrastructuur onder grote druk
Het reizen met het openbaar vervoer en de weg is de komende dagen een flinke uitdaging. De hitte tast zowel het materieel als de infrastructuur aan.
Spoorwegmaatschappij NMBS schrapt van woensdag tot en met vrijdag 100 treinen per dag (op een totaal van 3800 dagelijkse ritten). Het gaat vooral om piekuurtreinen op de assen Geraardsbergen-Mechelen en Halle-Vilvoorde, waarvoor alternatieve routes beschikbaar zijn. Hoewel het treinnetwerk de afgelopen jaren is gemoderniseerd, rijden er nog altijd oudere treinen zonder airconditioning. Deze zijn extreem gevoelig voor storingen bij dit soort temperaturen.
Spoorbeheerder Infrabel grijpt in op de hogesnelheidslijn (HSL 1) tussen Brussel en de Franse grens. Treinen rijden daar tijdelijk 170 km/u in plaats van de gebruikelijke 300 km/u. Door de extreme warmte zetten de metalen bovenleidingen uit en kunnen ze gaan doorhangen. De snelheidsbeperking moet incidenten voorkomen, maar zorgt wel voor een extra reistijd van zo'n 12 minuten richting Parijs.
Het Agentschap Wegen en Verkeer meldt dat de hitte inmiddels op zo'n twintig locaties in Vlaanderen schade heeft toegebracht aan het wegdek en aan fietspaden, voornamelijk door het uitzetten en omhoogkomen van betonplaten. Daarnaast lopen lopende wegenwerken vertraging op: asfalt heeft veel langer nodig om af te koelen en er kan momenteel geen beton worden gestort. Op diverse plekken wordt er daarom nu 's nachts doorgewerkt.
Stroomprijs naar hoogste niveau in zes jaar
De massale roep om verkoeling heeft directe gevolgen voor de energiemarkt. De groothandelsprijs voor elektriciteit schoot deze week omhoog tot boven de 1038 euro per megawattuur, een piek die we sinds 2020 niet meer hebben gezien.
"De temperaturen blijven stijgen, waardoor de vraag naar koeling blijft toenemen. De prijsdruk is in heel Europa voelbaar", legt energiemanager Matthias Detremmerie uit.
Naast de enorme vraag naar stroom voor airco's spelen er nog twee factoren mee die de prijs opdrijven: er is momenteel nauwelijks wind voor windenergie, en de import vanuit Frankrijk is duurder omdat Franse kerncentrales hun productie moeten terugschroeven. Het rivierwater dat zij gebruiken als koelwater is simpelweg te warm geworden.
De federale regulator CREG benadrukt overigens dat consumenten met een vast of regulier variabel contract niet hoeven te vrezen voor een exploderende energierekening. Deze extreme prijsbpieken gelden voor de groothandelsmarkt en raken direct enkel de huishoudens met een dynamisch energiecontract (minder dan 1% van de markt).
