In de toekomst zal de militaire coalitie het Maven Smart System (MSS) implementeren, de software die is ontwikkeld door het omstreden Amerikaanse bedrijf Palantir. De organisatie verklaart dat het systeem nu volledig operationeel is.
Deze bereikte status markeert een belangrijke mijlpaal voor de digitale transformatie van het bondgenootschap. Het MSS is een platform dat wordt ondersteund door AI. Het verbindt de commando- en controlesystemen van de NAVO en fungeert als een overkoepelend raamwerk. Verschillende AI-modellen kunnen binnen deze laag opereren om operationele gegevens sneller en efficiënter te analyseren.
Ambassadeur Ellermann-Kingombe stelt dat gegevens een waardevol bezit zijn voor bedrijven. Hij houdt toezicht op cyber- en digitale transformatie bij de NAVO. De NAVO-Raad voor Veiligheidsaccreditatie heeft het systeem vervolgens goedgekeurd, waardoor het platform volledige veiligheidsaccreditatie heeft gekregen.
Dit betekent dat de NAVO de software momenteel in al haar vertrouwelijke netwerken implementeert. Dit is van belang voor oefeningen, opdrachten en dagelijkse activiteiten. Uiteindelijk blijkt dat het systeem het afgelopen jaar grondig is getest, onder meer tijdens de omvangrijke oefening STEADFAST DETERRENCE 2026.
De Nederlandse tegenbeweging
Het Nederlandse defensiebeleid met betrekking tot het gebruik van Palantir wijkt, zoals eerder vermeld, aanzienlijk af. Begin juni 2026 maakte staatssecretaris Derk Boswijk zijn plannen bekend. Nederland streeft ernaar het gebruik van Palantir binnen twee jaar volledig te beëindigen. Het leger zoekt naar Europese alternatieven.
Overigens maken de Nederlandse strijdkrachten al sinds 2010 gebruik van Palantir. De politieke leiders geven aan dat dit momenteel op zeer beperkte schaal gebeurt, waarbij het systeem streng wordt beveiligd. De software zou uitsluitend werken met verouderde of verzonnen gegevens.
De kritiek op Palantir neemt al een tijdje toe. Het Amerikaanse bedrijf ligt onder vuur, mede vanwege de sterke banden van de leiding met de regering-Trump. Bovendien is er discussie over het gebruik van de software door Israël in Gaza.
Palantir beweert uitdrukkelijk dat het zich volledig aan het internationaal recht houdt. De Tweede Kamer acht de geopolitieke risico’s echter buitensporig hoog. Toch is onmiddellijke stopzetting niet haalbaar, aangezien dat al snel tot lacunes in militaire operaties zou leiden.
Het dilemma van soevereiniteit
Er bestaat in Europa een sterke behoefte aan digitale soevereiniteit. De situatie in Nederland wijst op een breder probleem. Daarom werkt Nederland momenteel aan de ontwikkeling van een eigen beveiligde cloud, in samenwerking met KPN en het Franse bedrijf Thales.
Europa beschikt niet over de nodige middelen voor complexe data-analyse en AI-conflicten, waardoor men blijvend afhankelijk blijft van de Verenigde Staten. Ook de Franse admiraal Pierre Vandier heeft hiervoor gewaarschuwd. Hij stelt dat er momenteel geen Europese concurrent is voor Palantir.
Toch verschilt de strategie in Europa aanzienlijk van land tot land. Zo kiest Duitsland ervoor om geen gebruik te maken van Palantir, terwijl Oekraïne de software op grote schaal inzet voor het coördineren van gerichte aanvallen.
De NAVO kiest nu weliswaar collectief voor de Amerikaanse software, maar dit biedt aanzienlijke kansen voor Europese IT-bedrijven. Uiteindelijk bestaat er een aanzienlijke vraag naar betrouwbare alternatieven. Echte Europese autonomie in de defensiesector blijft slechts een illusie zolang deze niet bestaan.
