Een diplomatieke missie van de Amerikaanse regering om de vastgelopen onderhandelingen over een vredesakkoord voor Gaza vlot te trekken, heeft weinig concreets opgeleverd. Jared Kushner, de schoonzoon van president Donald Trump en diens speciale gezant, rondde zijn overleg in het Midden-Oosten af zonder dat er sprake was van een doorbraak in het Amerikaanse 15-puntenplan.
Kushner sprak in Caïro met de politieke leiding van Hamas, onder wie leider Khalil al-Hayya, en reisde vervolgens door naar Jeruzalem voor een drie uur durend overleg met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Bij de gesprekken in Israël waren ook Tony Blair en Nickolay Mladenov aanwezig, die beiden zitting hebben in Trumps zogeheten Board of Peace.
Onoverbrugbare verdeeldheid over ontwapening en terugtrekking
Het diplomatieke overleg stuitte op een langdurige patstelling over de volgorde van de afspraken. Israël en de Amerikaanse vertegenwoordigers kwamen overeen dat het Israëlische leger (IDF) zich pas uit Gaza zal terugtrekken en dat de herbouw van het verwoeste gebied pas kan beginnen nadat Hamas zich in de gehele Gazastrook volledig heeft ontwapend.
Volgens Israël moet de Amerikaanse generaal Jeffers, de beoogde commandant van een toekomstige internationale stabilisatiemacht, toezicht houden op het inleveren en vernietigen van de wapens.
Israël houdt op dit moment zo'n 60 tot 70 procent van het grondgebied van Gaza bezet, en de Israëlische minister van Defensie Katz kondigde vorige maand nog de bouw van drie nieuwe nederzettingen aan. Bovendien behoudt Israël zich het recht voor om militaire operaties uit te voeren en Palestijnen te liquideren die het als terroristen beschouwt.
Hamas stelt daarentegen dat ontwapening pas kan beginnen als Israël zijn aanvallen op Gaza stopzet en zijn troepen terugtrekt tot de zogeheten 'gele lijn'. Hoewel de militantengroep heeft ingestemd met de routekaart om de wapens gefaseerd in te leveren bij een nieuw Palestijns overgangsbestuur, bevindt dit technocratische bestuur zich momenteel in Egypte omdat Israël hen de toegang tot Gaza ontzegt. Hamas eist dat de bemiddelaars uit Egypte, Qatar en Türkiye en de Board of Peace Israël dwingen om zich aan het plan te houden.
Amerikaanse voorwaarden en verdeelde signalen
In een interview met Fox News benadrukte Kushner dat de Verenigde Staten geen geld zullen steken in de wederopbouw van Gaza zolang de demilitarisering niet heeft plaatsgevonden en de tunnels niet zijn dichtgegooid.
Kushner noemde de gesprekken met Hamas in Caïro hoffelijk en gaf aan dat de organisatie "de juiste dingen" heeft gezegd, maar benadrukte dat Washington hen uitsluitend zal beoordelen op daden. Hij gaf aan te hopen dat er binnen 30 dagen voortgang geboekt kan worden met de wapeninlevering en binnen 60 tot 90 dagen met het ontmantelen van de tunnels.
Toch kwamen er vanuit Washington wisselende signalen. Terwijl president Trump opriep tot een einde aan de Israëlische luchtaanvallen omdat Hamas bereid zou zijn de wapens neer te leggen, leek Kushner het standpunt van Israël te ondersteunen door te stellen dat de VS het recht van Israël om zich tegen acute dreigingen te verdedigen niet zal beperken. Volgens rapporten is Trump achter de schermen gefrustreerd over de onwil van Netanyahu om het vredesplan uit te voeren.
Internationale kritiek en binnenlandse druk
De Israëlische weigering om de routekaart te aanvaarden leidde tot scherpe internationale veroordelingen. De ministers van Buitenlandse Zaken van onder meer Türkiye, Egypte, Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Jordanië, Pakistan, Indonesië en Qatar gaven een gezamenlijke verklaring uit waarin zij Israël verantwoordelijk hielden voor het blokkeren van de vredesinspanningen.
Ondertussen duurt het geweld voort. Sinds het ingaan van het 'bestand' in oktober vorig jaar zijn er volgens de gezondheidsautoriteiten in Gaza al meer dan 1200 Palestijnen gedood en ruim 4100 gewond geraakt. Het totale dodental sinds oktober 2023 ligt op meer dan 73.000.
Voor Netanyahu spelen ook binnenlandse belangen een grote rol: hij staat er slecht voor in de peilingen voor de landelijke verkiezingen van oktober, waarbij Gaza en zijn rol rond de gebeurtenissen van 7 oktober 2023 politiek uiterst gevoelige onderwerpen blijven.
Werkgroepen als enige concrete uitkomst
Ondanks het uitblijven van een grote doorbraak noemden zowel het kantoor van Netanyahu als vertegenwoordigers van de Board of Peace de besprekingen diepgaand en productief. Als enige concrete resultaat is afgesproken om twee werkgroepen in het leven te roepen.
De eerste werkgroep zal zich richten op de details rond de ontwapening en demilitarisering van Gaza. De tweede werkgroep krijgt de taak om zich te buigen over sanitaire voorzieningen, schoon drinkwater en de algemene volksgezondheid voor de inwoners van Gaza.
