De Europese Commissie bereidt een officieel bezoek voor van vertegenwoordigers van de taliban aan Brussel. Het doel van de uitnodiging is om op "technisch niveau" te onderhandelen over de terugkeer van Afghaanse vluchtelingen naar hun thuisland. Hoewel de EU benadrukt dat dit geen diplomatieke erkenning van het regime inhoudt, zwelt de kritiek op het besluit aan.
De Europese Commissie heeft, in samenwerking met het Zweedse ministerie van Justitie, een brief gestuurd naar de "de facto autoriteiten" in Afghanistan om de mogelijkheden voor een ontmoeting te verkennen.
Dit initiatief volgt op een eerdere missie in januari, waarbij afgevaardigden van de EU en België – waaronder Freddy Roosemont, directeur-generaal van de Dienst Vreemdelingenzaken – naar Kaboel reisden.
Focus op veiligheidsrisico’s
Volgens de Commissie is het bezoek een direct gevolg van een verzoek van twintig EU-lidstaten en Schengenlanden. De focus van de gesprekken ligt specifiek op de repatriëring van Afghanen die geen recht hebben op verblijf in de Unie en die door lidstaten worden beschouwd als een veiligheidsrisico.
Federaal minister van Asiel en Migratie, Anneleen Van Bossuyt, noemde een vervolgmissie in Brussel eerder al "een belangrijke en noodzakelijke stap". Het gaat hierbij om personen die een gevaar vormen voor de openbare orde, een prioriteit die ook in landen als Duitsland hoog op de agenda staat sinds de recente uitzetting van criminele Afghanen.
Geen diplomatieke erkenning
De Europese Commissie is zich bewust van de politieke gevoeligheid van deze toenadering. Sinds de machtsovername door de taliban in 2021 weigeren westerse landen het regime officieel te erkennen.
Woordvoerder Markus Lammert onderstreepte tijdens een persbriefing dat "operationele betrokkenheid" noodzakelijk is om migratievraagstukken op te lossen, maar dat dit "op geen enkele wijze een erkenning van de taliban-administratie vormt".
Om de gesprekken mogelijk te maken, zal België als gastland uitzonderlijke visa moeten verstrekken aan de taliban-delegatie. Een exacte datum voor het bezoek is nog niet vastgesteld.
Groeiende controverse
Ondanks de pragmatische insteek van de Commissie, stuit het plan op felle weerstand van mensenrechtenorganisaties en binnen het Europees Parlement. De EU erkent op haar eigen website dat het beleid van de taliban heeft geleid tot de "systematische en afschuwelijke uitsluiting van vrouwen en meisjes".
Kritische geluiden wijzen op de volgende punten:
Mensenrechten: Hulporganisaties zoals de European Council on Refugees and Exiles (ECRE) waarschuwen dat deportaties naar Afghanistan het risico op vervolging vergroten en strijdig kunnen zijn met internationale verdragen.
Humanitaire crisis: Afghanistan kampt momenteel met een diepe crisis waarbij meer dan 17 miljoen mensen kampen met voedselonzekerheid.
Politieke verantwoording: Europees Commissaris voor Migratie, Magnus Brunner, zal zich naar verwachting in het Europees Parlement moeten verantwoorden voor de beslissing om de groep in Brussel te ontvangen.
Terwijl de EU de noodzaak van een gecoördineerd terugkeerbeleid benadrukt, blijft de vraag of deze technische samenwerking standhoudt in het licht van de voortdurende schendingen van de fundamentele rechten in Afghanistan.
