Tijdens de opening van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York hebben VN-secretaris-generaal António Guterres en de Franse president Emmanuel Macron een somber beeld geschetst van de huidige wereldorde.

Beide leiders uitten scherpe kritiek op het beleid in het Midden-Oosten en waarschuwden voor toenemende mondiale verdeeldheid, de erosie van het internationaal recht en de gevaren van ongecontroleerde technologische ontwikkeling.

Dreiging van etnische zuivering op de Westelijke Jordaanoever en de humanitaire crisis in Gaza

UN-chef António Guterres opende de bijeenkomst met een harde veroordeling van het Israëlische beleid op de bezette Westelijke Jordaanoever. Hij stelde dat geweld, de verplaatsing van bevolkingsgroepen en de uitbreiding van nederzettingen het vooruitzicht op vrede vernietigen en "het spook van etnische zuivering" oproepen. Guterres benadrukte dat het verdwijnen van de twee-statenoplossing niet mag worden toegelaten, een oproep die op breed applaus uit de zaal kon rekenen.

De Franse president Emmanuel Macron sloot zich aan bij de zorgen over de Westelijke Jordaanoever, waar volgens hem dagelijks schendingen plaatsvinden hoewel Hamas daar nooit erg actief is geweest.

Daarnaast noemde Macron de situatie in de Gazastrook en de aanhoudende beperkingen op humanitaire hulp "beschamend" en stelde hij dat de geloofwaardigheid van de internationale gemeenschap op het spel staat. Hij benadrukte dat de basale rechten van het Palestijnse volk, inclusief hun recht op bestaan, moeten worden beschermd, terwijl hij tevens de Franse betrokkenheid bij de veiligheid van Israël herhaalde.

Waarschuwend voegde hij daaraan toe dat Israëls veiligheid geen reden mag zijn om de soevereiniteit van buurlanden te schenden. In dat kader riep hij op tot eerbiediging van de soevereiniteit van Libanon en sprak hij zijn steun uit voor de eenheid en soevereiniteit van Syrië.

Geïndustrialiseerde oorlogsmisdaden en hervorming van het VN-systeem

Macron waarschuwde dat het internationaal humanitair recht en de Conventies van Genève ernstig worden aangetast door conflicten wereldwijd. Hij sprak over een nieuw tijdperk van barbarisme waarin civiele infrastructuur wordt verwoest en mensenrechten op grote schaal worden geschonden.

"Oorlogsmisdaden zijn geïndustrialiseerd," verklaarde hij. De Franse leider benadrukte dat Parijs de centrale rol van het Internationaal Gerechtshof zal blijven steunen en weigerde zich neer te leggen bij een "nieuwe orde van straffeloosheid".

Om de internationale gemeenschap weer daadkracht te geven, pleitte Macron voor een hervorming van de VN-Veiligheidsraad. Volgens hem moet het orgaan effectiever worden gemaakt door de deuren te openen voor nieuwe leden en tot nu toe ondervertegenwoordigde regio's.

Klimaatcrisis, de macht van fossiele brandstoffen en de toekomst van AI

Naast regionale conflicten vroegen beide leiders aandacht voor mondiale uitdagingen zoals kunstmatige intelligentie (AI) en het klimaat. Guterres wees op de ongekende snelheid waarmee AI zich ontwikkelt, wat leidt tot een ingrijpende machtsverschuiving van overheden naar een handvol private bedrijven en individuen, en van mens naar machine.

Macron sloot zich hierbij aan en waarschuwde dat de toekomst van AI niet mag worden overgelaten aan slechts twee grootmachten (de Verenigde Staten en China) of een klein aantal economische spelers.

Inzake de klimaatcrisis beschuldigde Guterres oliebedrijven ervan de atmosfeer te behandelen als "een open riool" terwijl zij profiteren van de gevolgen. Hij riep alle overheden op om nationale plannen op te stellen voor het uitfaseren van fossiele brandstoffen.

Mondiale fragmentatie en de agenda van de Algemene Vergadering

Guterres, wiens termijn als secretaris-generaal later dit jaar afloopt, wees op de dieper wordende geopolitieke breuklijnen, toenemende ongelijkheid en het afnemende vertrouwen in het afgelopen decennium. Waar verhoogde samenwerking tussen supermachten noodzakelijk is, stevent de wereld volgens hem af op verdere fragmentatie.

De toespraken markeren de start van de Algemene Vergadering, die duurt tot en met maandag. Ongeveer 120 staatshoofden en regeringsleiders zullen het woord voeren. Verwachte hoofdthema's tijdens de komende dagen zijn de conflicten in het Midden-Oosten, de Russische invasie in Oekraïne, de precaire financiële situatie van de VN en de wereldwijde politieke rol van de Verenigde Staten.