In een opmerkelijke wending in het vier jaar durende conflict hebben zowel Rusland als Oekraïne eenzijdige wapenstilstanden afgekondigd naar aanleiding van de aanstaande 81ste verjaardag van de overwinning op nazi-Duitsland. De concurrerende voorstellen en de daarmee gepaard gaande dreigementen onderstrepen de diepe verdeeldheid en de voortdurende vijandelijkheden op de grond.
Een Russisch ultimatum
Het Russische ministerie van Defensie kondigde maandag een eenzijdig staakt-het-vuren af voor 8 en 9 mei. Deze data markeren de 'Dag van de Overwinning', de belangrijkste seculiere feestdag in Rusland. Het Kremlin stelt dat de pauze bedoeld is om de festiviteiten veilig te laten verlopen, maar verbond hier direct een zware waarschuwing aan.
Mocht Oekraïne de vieringen verstoren, dan dreigt Moskou met een "massale raketaanval op het centrum van Kiev." Het ministerie riep de burgerbevolking en medewerkers van buitenlandse diplomatieke missies op om de Oekraïense hoofdstad direct te verlaten.
De Russische autoriteiten nemen daarnaast ongekende veiligheidsmaatregelen; zo worden mobiele internetverbindingen in grote steden zoals Moskou en Sint-Petersburg beperkt om mogelijke drone-aanvallen te verijdelen.
Oekraïne kiest eigen tijdlijn
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reageerde sceptisch op het Russische voorstel, dat hij als "niet serieus" bestempelde. Hij verklaarde geen officieel verzoek van Moskou te hebben ontvangen via de gebruikelijke kanalen en kondigde daarop een eigen wapenstilstand aan. Deze gaat in om middernacht op woensdag 6 mei, twee dagen eerder dan het Russische voorstel.
Zelensky benadrukte dat Oekraïne vanaf dat moment "naar gelang" zal handelen en riep het Kremlin op om echte stappen te zetten naar een permanent einde van de oorlog. Hij stelde dat "een mensenleven onvergelijkbaar veel meer waard is dan de viering van welk jubileum dan ook."
Een sobere parade op het Rode Plein
Voor het eerst in bijna twintig jaar zal de traditionele militaire parade op het Rode Plein in Moskou plaatsvinden zonder de gebruikelijke tentoonstelling van zwaar materieel zoals tanks en raketten. Volgens Russische functionarissen is dit besluit genomen uit bezorgdheid over Oekraïense langeafstands-drones.
Zelensky, die momenteel een top in Armenië bijwoont, ziet dit als een teken van zwakte. "Het feit dat ze geen militair materieel durven te tonen uit angst voor drones boven het Rode Plein, spreekt boekdelen," aldus de president. Hij voegde eraan toe dat dit bewijst dat de Russische macht afneemt en riep op tot aanhoudende internationale druk.
Aanhoudend geweld ondanks diplomatie
Ondanks de discussies over een tijdelijk staakt-het-vuren, blijft het geweld aan het front en daarbuiten onverminderd hard. Op maandag kwamen bij Russische raketaanvallen in de buurt van Charkiv en in de regio Zaporizja zeker negen burgers om het leven. In de Russische grensregio Belgorod meldden lokale autoriteiten de dood van een burger na een Oekraïense drone-aanval.
De gesprekken over een staakt-het-vuren volgen op een eerdere suggestie van de Russische president Vladimir Poetin tijdens een recent telefonisch contact met de Amerikaanse president Donald Trump. Eerdere pogingen tot een wapenstilstand, zoals tijdens het orthodoxe paasfeest vorige maand, hadden in de praktijk echter nauwelijks effect op de gevechtshandelingen.
