Het treinverkeer in grote delen van Midden-, Noord- en Oost-Nederland is zwaar ontregeld door een omvangrijke sabotageactie. Spoorbeheerder ProRail stelde vanaf 05:30 uur op zeker twintig verschillende locaties storingen vast in het beveiligingssysteem. Op meerdere plekken zijn moedwillig materialen aan het spoor vastgemaakt, waaronder buizen met een lengte van 1,5 tot 2 meter.
Deze veroorzaken zogeheten sectiestoringen: het systeem geeft ten onrechte aan dat het spoor bezet is, waardoor seinen op rood springen. In Steenwijk (Overijssel) is een trein daadwerkelijk in aanraking gekomen met een neergelegde buis. Dit leidde niet tot een ontsporing of letsel; niemand raakte gewond.
Omvangrijke hinder voor reizigers en wegverkeer
De storingen treffen voornamelijk het spoor rond knooppunten als Zwolle, Deventer en Amersfoort, evenals trajecten tussen Utrecht en Arnhem, Amersfoort en Deventer, en Apeldoorn en Deventer. De Nederlandse Spoorwegen (NS) lieten weten geen vervangend busvervoer te kunnen inzetten, omdat het aantal getroffen trajecten en reizigers daarvoor te groot is.
Door de massale toestroom van reizigers die naar alternatieven zochten, raakte ook de NS-reisplanner overbelast en moeilijk bereikbaar. Daarnaast ondervindt het wegverkeer hinder, doordat de storingen in het veiligheidssysteem veroorzaken dat spoorbomen bij overwegen gesloten blijven.
Politieonderzoek op meerdere locaties
De Landelijke Eenheid van de politie en de politie Oost-Nederland zijn een formeel onderzoek gestart naar de daders en hun motief. Op locaties zoals Veenendaal, Deventer, Barneveld, Twello, Brummen, Putten en Lunteren is bewijsmateriaal veiliggesteld en afgevoerd. Staatssecretaris Annet Bertram (Openbaar Vervoer) noemt de opzettelijke actie "bijzonder zorgelijk".
Hoogleraar spoorverkeer Rob Goverde (TU Delft) duidt de grootschalige sabotage als uniek in Nederland, maar merkt op dat een dergelijke actie betrekkelijk eenvoudig uit te voeren is. Vorig jaar wees een rapport van het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) al op de kwetsbaarheid van het Nederlandse spoor voor fysieke sabotage. Of er een verband is met Prinsjesdag in Den Haag, is nog niet vastgesteld.
Geleidelijk herstel en situatie in België
Spoorbeheerder ProRail en gecontracteerde aannemers lopen de getroffen baanvakken af om de sporen vrij te maken. Waar locaties veilig zijn verklaard, wordt de dienstregeling hervat. Zo kwam het treinverkeer tussen Utrecht en Gouda in de loop van de ochtend weer op gang.
Voor het Belgische spoornetwerk blijft de impact zeer beperkt. Spoorwegbeheerder Infrabel en de NMBS meldden dat er in België geen incidenten zijn vastgesteld en dat enkel één heen-en-terugrit van een Eurocity-trein tussen Rotterdam en Brussel werd geschrapt vanwege een wisselstoring in Rotterdam.
