De regering-Trump voert de druk op het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag drastisch op. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft een gecoördineerde, overheidsbrede campagne gelanceerd om de werking van de internationale rechtbank systematisch te blokkeren. Volgens Rubio vormt het hof een onaanvaardbare bedreiging voor de Amerikaanse soevereiniteit en het eigen juridische systeem.
"Oorlog met statuten en verdragen"
In een videoboodschap op X en in een opiniestuk in The Wall Street Journal trok minister Rubio fel van leer tegen het ICC. Volgens de minister voert het hof, samen met zijn bondgenoten, een actieve strijd tegen de Verenigde Staten.
"Op dit moment voeren het ICC en zijn bondgenoten een oorlog tegen ons land. Niet met kogels of raketten, maar met statuten, verdragen en de kracht van wat men 'internationaal recht' noemt," aldus Rubio.
Rubio waarschuwt dat als de VS niet ingrijpt, Amerikaanse militairen, grenswachters en openbare aanklagers het risico lopen te worden vervolgd door buitenlandse rechters die duizenden kilometers verderop zitten. De campagne van het ministerie is er dan ook op gericht om de capaciteit van het ICC om Amerikanen te vervolgen volledig lam te leggen.
Zware druk op bondgenoten en financiële sancties
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken overweegt een breed scala aan harde maatregelen om het hof te isoleren. De campagne richt zich niet alleen op het ICC zelf, maar ook op landen die ermee samenwerken.
De belangrijkste instrumenten die Washington wil inzetten:
Sancties en reisbeperkingen: Het intrekken van visa en het bevriezen van tegoeden van ICC-functionarissen en gelieerde organisaties. Er gaan binnen sanctiekringen geruchten dat de VS het tribunaal als geheel op de sanctielijst wil plaatsen, wat zakendoen met of werken voor het hof strafbaar zou maken voor Amerikanen.
Diplomatieke isolatie: De VS roept landen die militair of op het gebied van wetshandhaving met Amerika samenwerken op om de autoriteit van het ICC expliciet te verwerpen.
Druk op hulpontvangers: Landen die afhankelijk zijn van Amerikaanse (veiligheids)steun en weigeren afstand te nemen van het ICC, kunnen rekenen op "verhoogd toezicht" en mogelijke consequenties voor hun steun.
Escalatie van een slepend conflict
De VS heeft het Statuut van Rome uit 2002 – het oprichtingsverdrag van het ICC – nooit geratificeerd en is dus geen lid van het hof. Washington heeft altijd standvastig volgehouden dat het ICC geen jurisdictie heeft over Amerikaanse burgers. Het hof stelt echter dat het wel degelijk bevoegd is om misdrijven te onderzoeken die zijn gepleegd op het grondgebied van lidstaten, ongeacht de nationaliteit van de dader.
Hoewel het ICC de afgelopen jaren geen actieve stappen heeft ondernomen om Amerikanen te vervolgen – een eerder onderzoek naar mogelijke oorlogsmisdaden in Afghanistan werd in 2021 op een laag pitje gezet – is de spanning de afgelopen jaren opgelopen. Dit heeft grotendeels te maken met de onderzoeken van het ICC naar de Amerikaanse bondgenoot Israël en de arrestatiebevelen die in 2024 werden uitgevaardigd tegen premier Benjamin Netanyahu en toenmalig minister van Defensie Yoav Gallant.
Als reactie hierop kondigde president Trump eerder al sancties aan tegen hoofdaanklager Karim Khan, zijn adjudanten en zes rechters. In juni 2026 klaagden drie ICC-rechters de Amerikaanse regering nog aan vanwege deze sancties, die zij onrechtmatig noemen.
Fel protest van juristen en mensenrechtenorganisaties
De Amerikaanse plannen stuiten internationaal op felle kritiek van juristen en mensenrechtenexperts. Kenneth Roth, voormalig directeur van Human Rights Watch, stelt dat Rubio de roep om straffeloosheid voor Amerikaanse oorlogsmisdaden probeert te verhullen onder de vlag van nationale soevereiniteit.
"Het negeert het soevereine recht van andere naties om het ICC in te schakelen voor misdaden die op hun eigen grondgebied zijn gepleegd," stelt Roth. “Helemaal omdat het hof alleen optreedt wanneer nationale rechtssystemen dat zelf niet kunnen of willen.”
Binnen de VS zelf klinkt er eveneens kritiek. Het Democratische Congreslid Ilhan Omar noemde de plannen van Rubio "roekeloos en gevaarlijk". Zij stelt dat het de internationale rechtsorde en wereldwijde verantwoording ondermijnt. Volgens Omar is de beste manier om ICC-onderzoeken te vermijden heel eenvoudig: "Zorg dat je geen gruweldaden pleegt, en als er geloofwaardige beschuldigingen zijn, onderzoek ze dan transparant en houd verantwoordelijken aansprakelijk."
Raed Jarrar, directeur bij de mensenrechtenorganisatie DAWN, sluit zich daarbij aan en waarschuwt dat de regering-Trump hiermee niet het ICC, maar de op regels gebaseerde internationale orde die na de Tweede Wereldoorlog is opgebouwd, "steen voor steen afbreekt."
