Het kabinet wil dat luchtvaartmaatschappijen in de toekomst zelf boetes kunnen opleggen aan passagiers die zich misdragen aan boord. Dit is een van de belangrijkste maatregelen uit een nieuwe 'roadmap' die minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) in een Kamerbrief heeft gepresenteerd. De eigen boetes moeten, bovenop eventuele strafrechtelijke vervolging, dienen als een extra afschrikkmiddel om de hardnekkige stijging van agressie in de lucht te stoppen.
Zorgwekkende stijging van agressie en drankmisbruik
Minister Karremans spreekt van een "zorgwekkende stijging" van het aantal incidenten in vliegtuigen. Passagiers maken zich steeds vaker schuldig aan schelden, bedreigingen en fysieke agressie. Hoewel dit een wereldwijde trend is, is het probleem ook in Nederland dagelijks merkbaar: er vinden gemiddeld twee à drie incidenten per dag plaats.
De cijfers van Nederlandse vliegmaatschappijen liegen er niet om:
KLM zag het aantal incidenten in een paar jaar tijd met de helft toenemen.
Transavia noteerde zelfs een stijging van maar liefst 168 procent.
Het aantal strafzaken dat hieruit voortvloeide, is ruim verdubbeld.
Internationale luchtvaartorganisaties zoals de IATA en pilotenbond IFALPA wijzen dronkenschap aan als een van de absolute hoofdoorzaken van dit wangedrag.
Europese zwarte lijsten en waarschuwingsstickers
Om overlastgevers effectiever aan te pakken, zet het kabinet in op een brede strategie. Een belangrijk speerpunt is het delen van zwarte lijsten op Europees niveau. Nu delen KLM en Transavia onderling al langer gegevens van weigerachtige passagiers, maar Karremans wil dit uitbreiden naar alle Europese maatschappijen.
Wie zich bij de ene maatschappij misdraagt, komt er dan ook bij de concurrent niet meer in. De minister heeft dit plan al geopperd tijdens Europees overleg en krijgt daarin steun van zes andere lidstaten.
Daarnaast wordt er specifiek gekeken naar het indammen van alcoholoverlast. Een concreet voorstel is het plaatsen van een waarschuwingssticker op de gesealde verpakkingen van drank die reizigers in de taxfreewinkels op de luchthaven kopen.
Zoeken naar de juiste balans
De nieuwe plannen zijn het resultaat van een brede samenwerking tussen het ministerie, luchtvaartmaatschappijen, luchthavens, de Koninklijke Marechaussee, het Openbaar Ministerie (OM) en de vakbonden. Samen zoeken de instanties naar een lastige balans: reizigers moeten voor hun vakantie nog steeds in alle vrijheid een glas bier of wijn kunnen drinken, maar de veiligheid aan boord mag nooit in het geding komen. Van een algeheel alcoholverbod op de luchthaven of in het vliegtuig is dan ook geen sprake.
Wel worden bestaande regels strakker gehandhaafd. Schiphol benadrukt dat horecamedewerkers op de luchthaven direct stoppen met schenken zodra een bezoeker dronken oogt. Daarnaast versterkt de luchthaven het toezicht met extra beveiligers en camerabewaking, waarbij de Koninklijke Marechaussee direct kan ingrijpen.
Om de pakkans te vergroten, gaan de Marechaussee en het OM bovendien de drempel voor het doen van aangifte verlagen. Tot slot wordt er ingezet op betere opleidingen voor het cabinepersoneel en een duidelijkere communicatie van de gedragsregels naar de passagiers toe.
