De Europese Commissie bereidt de luchtvaartsector voor op een periode van grote onzekerheid door een dreigend tekort aan brandstof. Nu de prijzen voor kerosine het afgelopen jaar zijn verdubbeld en de aanvoerlijnen onder druk staan door geopolitieke spanningen, komt Brussel deze week met specifieke richtlijnen voor luchtvaartmaatschappijen.
De onzekerheid over de duur en de ernst van de huidige brandstofcrisis houdt Brussel in zijn greep. Anna-Kaisa Itkonen, woordvoerder van de Europese Commissie, benadrukte tijdens een persconferentie dat "niemand weet hoe lang deze situatie nog zal duren." Volgens Itkonen is de enige effectieve strategie momenteel het voorbereiden op alle mogelijke scenario's.
Gebrek aan transparantie
Een van de grootste uitdagingen is het gebrek aan standaardisatie in de oliewereld. In tegenstelling tot de gas- en elektriciteitsmarkten, is de oliemarkt niet gereguleerd. Hierdoor ontbreekt een uniform proces voor het verzamelen van gegevens tijdens crises.
Hoewel de Commissie wekelijks overlegt met lidstaten, de luchtvaartsector en het Internationaal Energie Agentschap (IEA), is zij afhankelijk van vrijwillige informatievoorziening door commerciële partijen over hun voorraden.
Om de sector te ondersteunen, publiceert de Commissie deze week een leidraad voor luchtvaartmaatschappijen. Deze richtlijnen zullen zich richten op:
Anti-tankering regels: Beperkingen op de hoeveelheid brandstof die vliegtuigen extra mogen meenemen om prijsverschillen tussen luchthavens te omzeilen.
Alternatieve brandstoffen: Het onderzoeken van de inzet van andere kerosinespecificaties, waaronder Noord-Amerikaanse standaarden.
Operationele aanpassingen: Maatregelen om de impact voor passagiers te minimaliseren.
Geopolitieke druk en prijsstijgingen
De kern van het probleem ligt in het Midden-Oosten. Het conflict in die regio en de blokkade van de Straat van Hormuz – een cruciale route voor de aanvoer van ruwe olie en geraffineerde producten – hebben de prijzen voor aardgas en olie omhooggestuwd.
Europese raffinaderijen kunnen onder normale omstandigheden in ongeveer 70% van de kerosinebehoefte voorzien; de rest wordt geïmporteerd uit het Midden-Oosten en de Golfstaten.
Fatih Birol, hoofd van het IEA, waarschuwde vorige maand al dat Europa binnen korte tijd te maken kan krijgen met fysieke tekorten. Hoewel de Europese Commissie benadrukt dat de bevoorradingssystemen momenteel nog functioneren, zijn de gevolgen op de markt al direct voelbaar.
Annuleringen en winstwaarschuwingen
De commerciële impact op de Europese luchtvaart is aanzienlijk:
KLM heeft aangekondigd deze maand 160 Europese vluchten te schrappen vanwege de fors gestegen brandstofkosten.
Lufthansa zet de activiteiten van dochteronderneming CityLine stop en annuleert tot oktober ongeveer 20.000 korteafstandsvluchten.
Prijsvechters Ryanair en EasyJet, evenals reisgigant TUI, hebben hun winstverwachtingen voor het einde van het jaar naar beneden bijgesteld vanwege de ongunstige marktomstandigheden.
Terwijl de Commissie probeert de gemoederen te sussen door te stellen dat er op dit moment nog geen sprake is van een acuut tekort binnen de EU, dwingt de onvoorspelbare situatie in de kerosinemarkt maatschappijen tot drastische maatregelen om financieel overeind te blijven.
