Tijdens de achtste top van de Europese Politieke Gemeenschap (EPG) in Armenië is een duidelijk signaal afgegeven: Europa moet haar eigen veiligheid serieuzer gaan nemen. Geconfronteerd met Amerikaanse troepenterugtrekkingen, handelsdreigementen van Donald Trump en aanhoudende instabiliteit in naburige regio's, pleiten Europese leiders voor een "360-gradenvisie" op de veiligheid van het continent.
Een nieuwe veiligheidsvisie in de Kaukasus
Antonio Costa, de voorzitter van de Europese Raad, benadrukte in de Armeense hoofdstad Jerevan dat de veiligheid van Europa onlosmakelijk verbonden is met de stabiliteit van haar buren. Volgens Costa vereist de huidige geopolitieke context een brede blik.
"De oorlog in onze achtertuin heeft directe gevolgen voor onze energievoorziening, economie en gezamenlijke veiligheid," verklaarde hij. De top werd door hem als historisch bestempeld, mede door de diplomatieke betrokkenheid van Azerbeidzjan, wat hoop biedt op een blijvende vrede in de Kaukasus.
Ondanks de focus op nieuwe brandhaarden, bleef de steun voor Oekraïne een centraal thema. Costa herhaalde dat de EU Kiev zal blijven steunen "zo lang als nodig is" en drong aan op een snelle start van de toetredingsonderhandelingen.
De trans-Atlantische breuklijn: Troepen en tarieven
De noodzaak voor een zelfstandiger Europa werd pijnlijk duidelijk door recente besluiten vanuit Washington. President Donald Trump kondigde onverwachts aan de Amerikaanse troepenmacht in Duitsland verder in te krimpen.
Hoewel NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte de situatie probeerde te sussen, gaven andere leiders toe dat dit een "noodzakelijk duwtje" is voor Europa om meer verantwoordelijkheid binnen de NAVO op te eisen.
De spanningen worden verergerd door het conflict tussen Iran en Israël, waarbij de VS ontevreden is over de beperkte Europese militaire steun. Terwijl landen als Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk beperkte toegang tot bases verlenen, weigert Spanje resoluut haar luchtruim open te stellen voor operaties tegen Iran.
Naast militaire zorgen hangt ook een handelsoorlog in de lucht. De Europese Commissie reageerde maandag kalm, maar vastberaden op de herhaalde dreigementen van Trump om extra invoertarieven op Europese producten (zoals auto's) in te voeren.
Woordvoerder Thomas Regnier stelde dat de EU vasthoudt aan gemaakte afspraken, maar dat "alle opties op tafel liggen" om de Europese belangen te beschermen als Washington eenzijdig actie onderneemt.
Hernieuwde vriendschap over het Kanaal
In de schaduw van de spanningen met de VS lijkt de relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk juist op te warmen. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de Britse premier Keir Starmer ontmoetten elkaar in de marge van de top om de banden aan te halen.
Beide partijen spraken de intentie uit om nauwer samen te werken op het gebied van economie en veiligheid. Volgens een gezamenlijke verklaring is een gestructureerd partnerschap essentieel om de huidige geopolitieke uitdagingen het hoofd te bieden.
De weg vooruit
De rode draad in Yerevan was helder: de tijd van volledige afhankelijkheid is voorbij. Of het nu gaat om de Amerikaanse troepenreductie, de moeizame handelsverhoudingen met de VS of de fragiele vrede in de eigen achtertuin; Europa lijkt vastbesloten om via multilaterale samenwerking en een versterkte eigen defensie haar eigen koers te varen. "De Europeanen hebben de boodschap begrepen," concludeerde Rutte.
