Francesca Albanese, de onafhankelijke speciale VN-rapporteur voor de mensenrechtensituatie in de bezette Palestijnse gebieden, stelt dat het stelselmatig viseren van journalisten in Gaza een bewuste campagne is om gruweldaden te verhullen.
Albanese omschrijft dit fenomeen als 'mediacide': de systematische vernietiging van de publieke functie van de media. Volgens haar vormt de aanval op de pers een wezenlijk onderdeel van het misdrijf genocide, waarbij het uitschakelen van getuigen dient om de verwoesting van de samenleving maatschappelijk en politiek aanvaardbaar te maken.
Sinds oktober 2023 zijn bijna 300 Palestijnse journalisten en medewerkers van de media omgekomen — wat Gaza het dodelijkste gebied voor de pers in de geregistreerde geschiedenis maakt. Meer dan 400 journalisten raakten gewond en ongeveer 70 werden gedood als vergelding voor hun werk.
Verder werden 710 familieleden van journalisten gedood, meer dan 100 mediawerkers vastgezet en gefolterd, en het overgrote deel van de communicatie-infrastructuur verwoest. Albanese hekelt dat de Israëlische autoriteiten deze aanvallen rechtvaardigen door journalisten als 'terrorist' te bestempelen, een etiket dat volgens haar wordt ingezet om geweld, hongersnood en verwoesting te legitimeren.
De speciale rapporteur wijst op een diepgewortelde straffeloosheid, die niet alleen door Israël maar ook door de Verenigde Staten in stand wordt gehouden. Zij verwijst hierbij naar het uitblijven van enig juridisch vervolg na de moord op de Palestijns-Amerikaanse journaliste Shireen Abu Akleh in 2022.
Albanese roept nationale rechtbanken in landen als Frankrijk, Groot-Brittannië, de VS en België op om via universele jurisdictie hun eigen burgers die in het Israëlische leger hebben gediend strafrechtelijk te vervolgen.
Verder hekelt zij de extreme militaire censuur binnen Israël — waar duizenden artikelen werden verboden of geredigeerd en circa 50 miljoen dollar werd uitgegeven aan reclame die hongersnood ontkent — en bekritiseert zij de invloedrijke westerse media en digitale platforms die Israëlische standpunten overnemen en Palestijnse stemmen marginaliseren.
VN-onderzoekscommissie meldt grootschalige internationale misdrijven
Naast het verslag over de persvrijheid meldde Srinivasan Muralidhar, voorzitter van de Onafhankelijke Internationale Onderzoekscommissie over de Bezette Palestijnse Gebieden, dat er sinds oktober 2023 meer dan 75.000 Palestijnen zijn gedood in het bezette gebied, onder wie ten minste 21.500 kinderen en 11.000 vrouwen.
De commissie stelde vast dat Israëlische autoriteiten en strijdkrachten zich schuldig blijven maken aan oorlogsmisdrijven, misdrijven tegen de menselijkheid en genocide. Ook na het ingaan van het zogenaamde bestand gaan de dodelijke slachtoffers door, waaronder burgers die de Gele Lijn naderen.
Op de Westelijke Jordaanoever constateerde de commissie dat militaire operaties en geweld door kolonisten deel uitmaken van een gecoördineerde strategie gericht op gebiedsuitbreiding, annexatie en de verdrijving van Palestijnen. De commissie documenteerde misdrijven tegen de menselijkheid waaronder uitroeiing, marteling, verkrachting, leeftijdsgebonden vervolging van kinderen en seksueel geweld.
Muralidhar, die de commissie via een videoverbinding toesprak omdat hem een visum was geweigerd, riep tevens de Palestijnse Autoriteit op om het buitensporige geweld tegen mensenrechtenverdedigers te beëindigen en onderzoeken in te stellen.
Diplomatisch debat en internationale reacties in de VN
Tijdens het daaropvolgende debat in de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de VN verwierpen Israël en de Verenigde Staten de bevindingen van de VN-experts krachtig.
De Israëlische vertegenwoordiger noemde het rapport van de onderzoekscommissie "historische fictie", noemde Albanese een leugenaar, beschuldigde haar van het negeren van perskaartenmisbruik door Hamas en eiste haar aftreden.
De Amerikaanse afgevaardigde beschuldigde de onderzoekscommissie van het legitimeren van Hamas-propaganda voor het Internationaal Strafhof (ICC) en hekelde de volgens haar buitenproportionele focus van de VN op Israël. De VS stelden tevens sancties in tegen Albanese en 13 functionarissen en rechters van het ICC.
Verschillende andere delegaties drongen daarentegen aan op verantwoording en bescherming van de burgerbevolking. De Palestijnse vertegenwoordiger eiste concrete maatregelen tegen de bezetting en straffeloosheid. De Russische Federatie wees op duizenden incidenten sinds het bestand en stelde dat de hoofdtaken onvervuld blijven.
De Europese Unie veroordeelde het geweld door kolonisten en de uitbreiding van nederzettingen, terwijl het Verenigd Koninkrijk opmerkte dat het oordeel over de term 'genocide' aan een bevoegde rechter is, maar de bezetting wel als onrechtmatig bestempelde.
Vertegenwoordigers van onder meer de Samenwerkingsraad van de Golf, Egypte en Bangladesh veroordeelden de aanvallen op journalisten en eisten het stopzetten van de schendingen en naleving van het internationale recht.
