Europa stevent mogelijk af op een winter met energietekorten en hoge kosten als de Europese Unie vasthoudt aan haar strikte milieuregels voor fossiele brandstoffen. Andrew Puzder, de Amerikaanse ambassadeur bij de EU, heeft in het Financieele Dagblad gewaarschuwd dat de Verenigde Staten de export van olie en gas naar Europa per 1 januari kunnen staken.
Volgens Puzder is de zogenaamde Europese methaanwet, die over anderhalf jaar van kracht moet worden, in de praktijk onuitvoerbaar. Indien de regels niet worden versoepeld, dreigen de VS hun energiedragers te verleggen naar de Aziatische markt.
De bewuste wetgeving verplicht energieleveranciers om de uitstoot van methaan bij de winning van olie en gas nauwkeurig te registreren en actief te verminderen, op straffe van boetes. Dit treft de Amerikaanse productiemethode hard.
Lucia van Geuns, energiedeskundige bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS), legt uit dat er bij de grootschalige winning van schaliegas en -olie in de VS veel methaan vrijkomt en dat de bijbehorende administratie vaak tekortschiet. Hoewel de EU dit papierwerk noodzakelijk acht om zicht te krijgen op de indirecte uitstoot van geïmporteerde brandstoffen, brengt het voor producenten een enorme regeldruk met zich mee.
Veranderde geopolitieke context
Sinds de EU de regels twee jaar geleden opstelde, is het internationale energielandschap drastisch veranderd. Door geopolitieke spanningen, zoals de crisis in het Midden-Oosten en de blokkade van de Straat van Hormuz, is de wereldwijde oliemarkt kwetsbaarder geworden.
Volgens Jan-Willem van den Beukel, directeur van de brancheorganisatie Vemobin, steunen energiebedrijven het klimaatdoel wel, maar is het tempo waarin de EU de regels nu wereldwijd wil opleggen te hoog. Er is simpelweg onvoldoende gecertificeerde olie beschikbaar.
Als Europa voet bij stuk houdt, vreest hij dat buitenlandse leveranciers de Europese markt links laten liggen. Dit zou kunnen leiden tot de import van duurdere eindproducten zoals diesel en benzine, met prijsstijgingen voor de consument tot gevolg.
Van Geuns deelt de zorg dat Europa momenteel door de hoge energieprijzen en de spanningen op de wereldmarkt niet in de positie is om zulke harde eisen te stellen aan cruciale handelspartners.
Verdeeldheid in Brussel en politieke reacties
Binnen het Europees Parlement is de verdeeldheid over de kwestie groot. PVV-Europarlementariër Auke Zijlstra pleit ervoor de wet volledig te schrappen. Hij stelt dat de Amerikaanse bezwaren gegrond zijn en waarschuwt dat Europa zonder Amerikaans gas vanaf januari met een tekort van een kwart in de gasvoorziening kampt.
Daartegenover staat GroenLinks-PvdA-Europarlementariër Mohammed Chahim, die vindt dat Europa voet bij stuk moet houden. Chahim benadrukt de economische macht van de Europese markt en betwijfelt of de Amerikaanse energiesector zomaar bereid is miljardeninkomsten op te geven.
De Nederlandse klimaatminister Stientje van Veldhoven stelt dat het reduceren van de uitstoot bij fossiele winning belangrijk blijft, maar dat de uitvoering wel haalbaar moet zijn. Achter de schermen in Brussel wordt al gesproken over mogelijke aanpassingen.
De Europese Commissie is momenteel in overleg en de minister toont zich hoopvol dat er een compromis wordt gevonden dat zowel de klimaatdoelen als de leveringszekerheid waarborgt.
