De Navo bevindt zich in een steeds volatielere veiligheidssituatie, waarin lidstaten niet langer kunnen uitgaan van stabiliteit. Dit verklaarde admiraal Giuseppe Cavo Dragone, voorzitter van het Militair Comité van de Navo, tijdens een bijeenkomst van de militaire chefs in Brussel. Tegelijkertijd zorgt het Amerikaanse besluit om duizenden militairen uit Europa terug te trekken voor toenemende nervositeit onder de Europese bondgenoten.

"Een zeeman herstelt de zeilen als de zee kalm is. De zee is niet langer kalm; we bevinden ons al in de storm," waarschuwde Dragone. Hij benadrukte dat de alliantie 24 uur per dag, zeven dagen per week op scherp staat op alle strategische fronten, waaronder de oostflank, het zuiden en het hoge noorden (het Noordpoolgebied).

Sinds de vorige bijeenkomst in januari zijn er nieuwe crises ontstaan en bestaande situaties verslechterd. Naast de oorlog in Oekraïne wijst de alliantie op aanhoudende instabiliteit in het zuiden, druk op wereldwijde handelsroutes, risico's voor energiestromen en hybride dreigingen zoals cyberaanvallen en desinformatie.

Geleidelijke herschikking van Amerikaanse troepen

Ondanks de toenemende dreigingen bevestigde de Amerikaanse generaal Alexus Grynkewich, de militaire topcommandant van de Navo in Europa, dat er 5000 Amerikaanse militairen uit Europa worden teruggetrokken. Dit gebeurt onder de plannen van de Amerikaanse president Donald Trump.

Het Pentagon verduidelijkte later dat het hierbij gaat om het annuleren en vertragen van geplande rotaties van gevechtsteams naar onder andere Polen en Duitsland, in plaats van het halsoverkop weghalen van reeds gestationeerde troepen. Vicepresident JD Vance en Pentagon-woordvoerder Sean Parnell spraken dan ook van een "tijdelijke vertraging" en een standaard rotatiewijziging.

Volgens generaal Grynkewich zal deze reductie de operationele verdedigingsplannen van de Navo niet ondermijnen. Hij stelt dat een sterkere Europese pijler binnen de alliantie de Verenigde Staten juist in staat stelt om hun aanwezigheid op termijn verder af te bouwen.

De VS kunnen zich dan richten op kritieke capaciteiten die de Europeanen zelf nog niet kunnen leveren, waardoor Washington middelen kan verschuiven naar "andere wereldwijde prioriteiten". Grynkewich benadrukte dat verdere reducties strikt gekoppeld zijn aan het verhogen van de Europese defensie-uitgaven en dat dit proces jaren in beslag zal nemen.

Plannen voor een onafhankelijk Europees leger werden door admiraal Dragone echter resoluut van tafel geveegd. Hij pleit in plaats daarvan voor complementariteit tussen de Navo en de Europese Unie om verspilling van geld en tijd te voorkomen.

Europese angst en de diplomatieke missie van Rubio

De Amerikaanse troepenreductie komt op een politiek gevoelig moment. Trumps onvoorspelbare houding ten opzichte van de Navo, de nasleep van de oorlog met Iran en stijgende energieprijzen zorgen voor flinke Europese angst. Trumps besluit om de troepeninzet te wijzigen overviel de Navo-bondgenoten volledig.

De spanningen liepen onlangs nog verder op toen de Duitse bondskanselier Friedrich Merz felle kritiek uitte op het gebrek aan een Amerikaanse strategie in de Iraanse oorlog, wat leidde tot een woedende reactie van president Trump.

Daarnaast zorgt Trumps aanhoudende geflirt met de overname van Groenland voor scheve gezichten. Trumps speciale gezant Jeff Landry bezocht het eiland deze week. Hoewel de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen sprak van een respectvolle ontmoeting, stelde hij klip-en-klaar: "Het Groenlandse volk is niet te koop. Zelfbeschikkingsrecht is niet onderhandelbaar."

In deze sfeer van trans-atlantische spanningen reist de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, deze week af naar een Navo-bijeenkomst voor ministers van Buitenlandse Zaken in het Zweedse Helsingborg. Rubio's aanwezigheid wordt door de Europeanen vaak verwelkomd vanwege zijn kalme en minder antagonistische diplomatieke stijl.

Toch zal Rubio de Europese bondgenoten naar verwachting stevig toespreken. Het State Department liet weten dat hij opnieuw zal hameren op een eerlijkere lastenverdeling en hogere defensie-investeringen door Europa. Ook zal Rubio met de Arctische Navo-leden spreken over de veiligheidsbelangen in het Hoge Noorden, alvorens hij doorreist naar India voor overleg met de overige leden van de "Quad" (Australië, Japan en India).