De Vlaamse regering kent een subsidie van maximaal 1 miljoen euro toe aan de vzw APOPO voor het opsporen van landmijnen en onontplofte munitie in Oekraïne. Het initiatief maakt deel uit van de Vlaamse Ooststrategie, die gericht is op de veiligheid en de wederopbouw van het land.
Volgens minister-president Matthias Diependaele is ten minste 30 procent van het Oekraïense grondgebied mogelijk vervuild met explosieven, wat het land momenteel tot het grootste mijnenveld ter wereld maakt. Miljoenen inwoners lopen hierdoor dagelijks gevaar.
Deze bestuursperiode heeft Vlaanderen al bijna 10 miljoen euro aan steun aan Oekraïne verleend, waaronder een eerdere bijdrage van 1 miljoen euro in 2024 waarmee APOPO een kantoor in Kiev kon openen.
Uitbreiding van de capaciteit en hondentraining
APOPO, wat staat voor Anti-Persoonsmijnen Ontmijnende Product Ontwikkeling, werd in 1997 in Antwerpen opgericht door Limburger Christophe Cox en heeft zijn hoofdkantoor in Tanzania.
De organisatie zet in Oekraïne voornamelijk Mechelse herders in die getraind zijn om de geur van explosieven te herkennen. Na een intensieve opleiding in Europa en Cambodja leggen de honden samen met hun vaste begeleider tests af in gesimuleerde mijnenvelden om de titel 'HeroDOG' te behalen.
In het veld kunnen deze honden tot 1500 vierkante meter per dag inspecteren en gevaren vanop afstand aanwijzen met hun neus. Gps-trackers registreren welke gebieden gecontroleerd zijn, zodat deze weer veilig in gebruik kunnen worden genomen voor landbouw of heropbouw van infrastructuur.
Met de nieuwe financiële steun voor de periode 2026–2027 wordt de werking in Oekraïne verder uitgebouwd. Er worden minstens 16 extra Oekraïense hondengeleiders, vier teamleiders en twee trainers opgeleid.
Daarnaast komen er bijkomende oefenterreinen, een overdekte faciliteit om ook tijdens strenge winters te kunnen trainen, en wordt de diergeneeskundige verzorging versterkt. Het aantal ingezette speurhonden wordt hiermee stapsgewijs verder uitgebreid richting het einde van 2027.
Internationale expertise en dierlijke detectie
APOPO staat internationaal bekend om de inzet van dieren bij humanitaire ontmijning, het opsporen van tuberculose en het zoeken naar overlevenden na natuurrampen. Hoewel knaagdieren zoals ratten het vaakst worden ingezet omdat ze te licht zijn om mijnen te doen ontploffen, spelen ook honden een cruciale rol.
De vzw is naast Oekraïne actief in onder meer Cambodja, Angola en Azerbeidzjan, en werkte voorheen in Vietnam, Mozambique en Zuid-Soedan. Bekende succesverhalen zijn de reuzenhamsterrat Magawa, die een standbeeld kreeg in Cambodja, en Ronin, die met 109 opgespoorde landmijnen een plek in het Guinness World Records-boek veroverde. De operaties van de organisatie in Oekraïne worden eveneens ondersteund door de Europese Unie en de Verenigde Naties om het terrein veilig te maken voor de bevolking.
