Tijdens een verrassingsbezoek van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan Den Haag heeft premier Rob Jetten een nieuw militair 'wintersteunpakket' van 500 miljoen euro bekendgemaakt.
Het geld is bestemd voor luchtverdediging en drones om het land te beschermen tegen de heviger wordende Russische luchtaanvallen op energiecentrales en infrastructuur. Naast de militaire bijdrage stelt het kabinet de komende drie jaar 1,2 miljard euro beschikbaar voor niet-militaire steun en wederopbouw.
Omvangrijke steun voor de naderende winter
De toegezegde 500 miljoen euro voor militaire middelen maakt deel uit van de 3 miljard euro die eerder al voor militaire hulp gereserveerd was. Premier Jetten noemde de Nederlandse steun "rock solid" en benadrukte dat het beschermen van burgers tegen de toenemende Russische agressie cruciaal is.
Zelensky onderstreepte dat de hulp helpt om mensenlevens te redden met het oog op een zware winter. Daarbij kampt Oekraïne met een groot tekort aan Amerikaanse Patriot-raketten om ballistische aanvallen te onderscheppen. Omdat elke dag vertraging tot nieuwe verliezen leidt, beloofde Jetten de Verenigde Staten tot spoed te manen.
Parallel aan de bijeenkomst in Den Haag kondigde minister Sjoerd Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking tijdens een handelsmissie in Kiev het niet-militaire pakket van 1,2 miljard euro aan. Dit reeds gereserveerde budget (878 miljoen uit het coalitieakkoord en 327 miljoen uit de Prinsjesdagstukken) richt zich op urgente noden zoals drinkwater, humanitaire hulp en ontmijning.
Hiervan gaat 40 miljoen euro versneld naar het Ukraine Energy Support Fund, wordt 55 miljoen uitgetrokken voor onderdelen bij Nederlandse bedrijven om de energievoorziening draaiende te houden, en is 136 miljoen bestemd voor bedrijven die bijdragen aan de wederopbouw.
Ook worden financiële risico's voor exporterende Nederlandse bedrijven beperkt. Vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, waaronder VNO-NCW, evenals topfiguren van bedrijven en organisaties zoals Philips, VDL en TNO, spraken tijdens het bezoek met de Oekraïense delegatie over de samenwerkingsmogelijkheden.
Diplomatieke verhoudingen en de weg naar vredesoverleg
Zelensky sprak in Den Haag niet alleen met premier Jetten, maar overlegde ook met minister Dilan Yesilgöz van Defensie en minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken, waarna een ontmoeting met koning Willem-Alexander op Paleis Huis ten Bosch volgde.
Naast de directe hulp stelt Oekraïne het Internationaal Strafhof (ICC) en het bereiken van veiligheidsgaranties centraal om Rusland verantwoordelijk te houden voor begane oorlogsmisdaden.
Op diplomatiek vlak bereidt Oekraïne zich voor op mogelijke vredesgesprekken in Abu Dhabi tussen delegaties uit Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten. Zelensky verwacht dat deze onderhandelingen na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, tussen 6 en 10 november, weer opgepakt kunnen worden.
Hoewel er vooralsnog geen Europese vertegenwoordiging bij het overleg aan tafel zit, pleit Zelensky voor meer Europese eenheid om dit wel te realiseren. Onlangs voerden de Finse president Stubb en de Noorse premier Støre op eigen initiatief een telefoongesprek met Poetin over de-escalatie.
Dit overleg, vooraf afgestemd met Oekraïne en gesteund door Zelensky, stuitte op kritiek van de Deense premier Frederiksen, die waarschuwde dat dergelijke soloacties de Europese eenheid ondermijnen.
Premier Jetten prees juist de inspanningen om de druk op Rusland via diverse kanalen op te voeren, maar noemde het wel een heel slecht idee dat de Amerikanen na het opheffen van sancties weer Russische diesel kopen.
