Aan de vooravond van de jaarlijkse herdenking van de overwinning op nazi-Duitsland op 9 mei, is de situatie in en rond Oekraïne tot een kookpunt gestegen. Terwijl Rusland buitenlandse diplomaten oproept Kiev te verlaten, wordt het grensgebied geteisterd door grootschalige drone-aanvallen en incidenten in NAVO-luchtruim.
Dreiging aan het adres van diplomaten
Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een dringende oproep gedaan aan buitenlandse ambassades in de Oekraïense hoofdstad om hun personeel te evacueren. Moskou waarschuwt voor "onvermijdelijke" vergeldingsaanvallen op Kiev, waarbij expliciet wordt gedreigd met het bestoken van besluitvormingscentra. Deze dreiging is een reactie op mogelijke Oekraïense pogingen om de militaire parade op het Rode Plein aanstaande zaterdag te verstoren.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reageerde kritisch op de Russische eisen. Hij stelde dat het Kremlin slechts geïnteresseerd is in een parade en merkte op dat de Russische angst voor Oekraïense drones boven Moskou "boekdelen spreekt."
Verscherpte beveiliging en bunkers
De bezorgdheid in het Kremlin over de veiligheid van president Vladimir Poetin is groot. Voor het eerst in bijna twintig jaar zal de traditionele parade op het Rode Plein aanzienlijk kleiner zijn; zwaar militair materieel zoals tanks en raketten ontbreken dit jaar in de stoet.
Volgens rapporten van diverse inlichtingendiensten zou Poetin zich momenteel schuilhouden in bunkers, terwijl in Moskou preventief internetonderbrekingen worden ingevoerd om drone-activiteit te bemoeilijken.
Escalatie in de lucht en aan de grens
Ondanks een eenzijdig door Rusland afgekondigd staakt-het-vuren voor 8 en 9 mei, houdt het geweld aan beide kanten aan:
Drone-oorlog: Rusland claimt in korte tijd 347 Oekraïense drones te hebben neergehaald boven twintig regio’s. In de grensregio Belgorod viel hierbij zeker één dode.
NAVO-incidenten: Een Russische drone schond kortstondig het luchtruim van NAVO-lid Roemenië, waarna F-16's werden ingezet. Tegelijkertijd stortten in Letland twee drones neer nabij de Russische grens, waarvan één een brand veroorzaakte bij een olieopslagplaats in Rezekne.
Civiele slachtoffers: In Oekraïne gaat de Russische agressie onverminderd door. Recente aanvallen op veertien regio's eisten volgens de VN zeker 70 burgerlevens. Woensdag werd onder meer een kleuterschool in Sumy getroffen.
Diplomatieke en maatschappelijke context
Terwijl de strijd voortduurt, zijn er kleine verschuivingen op het diplomatieke vlak. Hongarije heeft recentelijk in beslag genomen contant geld en goud teruggave aan de Oekraïense Oschadbank, een stap die door Zelensky werd verwelkomd als een teken van normalisering.
Ondertussen klinkt ook internationaal protest tegen de Russische aanwezigheid op het wereldtoneel. Tijdens de Biënnale van Venetië voerde de activistengroep Pussy Riot een chaotische actie bij het Russische paviljoen om aandacht te vragen voor het bloedvergieten in Oekraïne en de inzet van kunst als propaganda te veroordelen.
Vooruitblik
Oekraïne heeft een eigen voorstel voor een wapenstilstand gedaan, dat door Rusland werd genegeerd. Met het verstrijken van de uren richting 9 mei blijft de vraag of de herdenkingsdag in Moskou zonder grote incidenten zal verlopen, of dat de wederzijdse dreigementen zullen leiden tot een nieuwe, hevige fase in de oorlog.
