Ondanks het recente ontslag van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag, blijven de arrestatiebevelen tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en voormalig minister van Defensie Yoav Gallant juridisch volledig overeind.

Dat heeft Brenda Hollis, hoofd van het onderzoeksteam voor de situatie in Palestina, bekendgemaakt. Ondertussen herinnert de Europese Unie haar lidstaten aan hun verplichtingen onder het Statuut van Rome, nadat het toestel van Netanyahu opnieuw door het luchtruim van verschillende IHO-lidstaten vloog.

"Verzoeken om arrestatiebevelen gebaseerd op deugdelijk bewijs"

Brenda Hollis, die leidinggeeft aan het team dat de misdrijven in Palestina onderzoekt, benadrukt dat de verzoeken om arrestatiebevelen tegen Netanyahu en Gallant juridisch onderbouwd zijn en steunen op voldoende en overtuigend bewijsmateriaal.

Via een verklaring op LinkedIn verduidelijkte Hollis dat het proces niet mag worden overschaduwd door de situatie rond de recent ontslagen hoofdaanklager Karim Khan. De verzoeken waren volgens haar geen overhaaste beslissingen op het laatste moment, maar het resultaat van een voortdurend en grondig onderzoek.

"De verzoeken om arrestatiebevelen waren gebaseerd op voldoende, overtuigend bewijsmateriaal en op het recht. Ze kwamen tot stand na een uitgebreide interne en externe toetsing," aldus Hollis.

Hollis adviseerde voormalig hoofdaanklager Khan om de verzoeken in te dienen bij de Kamer van Inrichting (Pre-Trial Chamber) van het Hof. Hollis beschikt over uitgebreide ervaring binnen het internationaal strafrecht: zij was eerder aanklager bij het Joegoslavië-tribunaal (ICTY), het Speciaal Hof voor Sierra Leone (SCSL) en is momenteel actief bij het door de VN ondersteunde Cambodja-tribunaal (ECCC). In het verleden leidde zij onder meer de vervolging van de voormalige Liberiaanse president Charles Taylor en was zij betrokken bij de zaak tegen Slobodan Milosevic.

Volgens Hollis heeft Khan tijdens zijn ambtstermijn belangrijke verbeteringen doorgevoerd binnen het kantoor van de aanklager door onderzoekers, analisten en aanklagers efficiënter te laten samenwerken in gestroomlijnde teams.

De achtergrond van het ontslag van Karim Khan

Het verloop van de zaak tegen de Israëlische functionarissen raakte gestaand in een bestuurlijke crisis rond hoofdaanklager Karim Khan:

• Mei 2024: Khan verzoekt de Kamer van Inrichting om arrestatiebevelen uit te vaardigen tegen Netanyahu en Gallant vanwege vermoedelijke oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid in Gaza.

• Mei 2025: Na beschuldigingen van grensoverschrijdend seksueel gedrag gaat Khan vrijwillig op verlof.

• Maart: Een onafhankelijk panel van drie ICC-rechters stelt vast dat een VN-onderzoek geen wangedrag of schendingen door Khan heeft aangetoond.

• 8 juni: Het Bureau van de Assemblée van Staten die Partij zijn bij het Statuut van Rome (ASP) besluit Khan tijdelijk te schrappen uit zijn functie wegens "ernstig wangedrag".

• 24 juli: Tijdens een speciale zitting van de ASP in New York stemmen 82 van de 125 lidstaten voor het definitieve ontslag van Khan wegens ernstig wangedrag en plichtsverzuim.

Advocaten van Khan hekelden de procedure en stelden dat hen het recht op verdediging en accreditatie was onthouden. Netanyahu verwelkomde het ontslag van Khan en beweerde dat de verzoeken om arrestatiebevelen destijds enkel waren ingediend om de aandacht af te leiden van de beschuldigingen tegen de hoofdaanklager.

EU herinnert aan samenwerkingsplicht bij overvliegen van lidstaten

Terwijl de juridische discussie in Den Haag voortduurt, vloog het vliegtuig van premier Netanyahu afgelopen maandag door het luchtruim van Griekenland, Italië en Frankrijk op weg naar Washington D.C. Alle drie deze landen zijn verdragspartij bij het Statuut van Rome. Soortgelijke vliegroutes werden eerder genomen op 28 december 2025, 10 februari en in september 2025.

In een persconferentie van de Europese Commissie benadrukte woordvoerder Anouar El Anouni dat de EU de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van het IHO volledig ondersteunt:

• Ondersteuning van het Strafhof: De EU blijft toegewijd aan de principes van het Statuut van Rome en de strijd tegen straffeloosheid.

• Naleving van arrestatiebevelen: El Anouni verwees naar de conclusies van de Europese Raad uit 2023, waarin alle staten worden opgeroepen om volledig samen te werken met het Hof, inclusief de snelle tenuitvoerlegging van openstaande arrestatiebevelen.

Juridische nuance rond het luchtruim

Hoewel de verplichting om verdachten aan het ICC over te dragen duidelijk geldt wanneer een gezochte persoon zich fysiek op het grondgebied of onder de jurisdictie van een lidstaat bevindt, bepaalt het Statuut van Rome niet expliciet of deze verplichting ook geldt voor een toestel dat zich enkel in het luchtruim van een lidstaat bevindt.