De Griekse politie rekruteert op systematische wijze migranten om andere asielzoekers met geweld terug te sturen over de landgrens met Türkiye. Dat blijkt uit een omvangrijk onderzoek van de Britse omroep BBC, in samenwerking met de Consolidated Rescue Group (CRG). Uit getuigenverklaringen en interne documenten komt een beeld naar voren van ernstige mishandeling, diefstal en seksueel misbruik in de grensregio Evros.
Al jaren liggen de Griekse autoriteiten onder vuur vanwege illegale 'pushbacks'—het direct terugsturen van migranten zonder hen de kans te bieden asiel aan te vragen. Het onderzoek van de BBC onthult nu een verontrustende nieuwe laag in deze operaties: de inzet van zogenoemde 'huurlingen'. Dit zijn zelf migranten uit landen als Pakistan, Afghanistan en Syrië die door de Griekse politie worden ingezet om het vuile werk op te knappen.
'Bootmannen' en interne corruptie
De journalisten kregen inzage in gelekte transcripties van tuchtprocedures en interne politiedocumenten. Daarin spreken grenswachten openlijk over de inzet van 'bootmannen'. Volgens een agent werd de praktijk in 2020 ingevoerd omdat het door de coronapandemie en spanningen met Türkiye te gevaarlijk werd voor de Griekse politie om zelf de rivier de Evros over te steken.
De communicatie over deze operaties verliep via versleutelde apps zoals Viber, waarbij gecodeerde termen werden gebruikt om pushbacks te organiseren. De huurlingen werden volgens het onderzoek beloond met contant geld, gestolen telefoons van slachtoffers of documenten die hen toestemming gaven om door Griekenland te reizen.
Getuigenissen van extreem geweld
De impact op de slachtoffers is groot. Getuigen, waaronder migranten die inmiddels in Turkije verblijven, beschrijven scènes van extreme brutaliteit.
Amal, een Syrische vrouw, vertelt hoe zij en haar gezin werden overgedragen aan gemaskerde mannen. Die trokken zelfs de luier van haar jonge dochter uit in de zoektocht naar waardevolle spullen.
Ahmad, eveneens uit Syrië, verklaarde dat hij door de Griekse politie bewusteloos werd geslagen voordat hij door huurlingen in een rubberbootje de rivier op werd gestuurd.
Marwan, een Marokkaanse man die zelf als huurling werkte en inmiddels in Frankrijk woont, zegt dat hij zich gedwongen voelde om mee te werken uit angst voor mishandeling door de autoriteiten.
Naast fysiek geweld zijn er ook meldingen van seksueel misbruik. Tijdens een tuchtprocedure tegen vijf grenswachten in 2024 kwam naar voren dat huurlingen vrouwelijke migranten zouden hebben verkracht in de bossen nabij de grens.
Reacties en juridische druk
De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis verklaarde tegenover de BBC "totaal niet op de hoogte" te zijn van het gebruik van migranten voor pushbacks. Hij benadrukte dat Griekenland zijn grenzen beschermt en geen herhaling wil van de "massale instroom" uit het verleden. Desondanks stelt een politiebron in de regio dat het onmogelijk is dat agenten of medewerkers van het Europese grensagentschap Frontex niet weten wat er gaande is.
De politieke en juridische druk op Griekenland en Frontex neemt toe. Eind vorig jaar oordeelde het Europees Hof van Justitie dat Frontex verantwoordelijk kan worden gehouden voor pushbacks.
In Frankrijk loopt inmiddels een onderzoek naar de voormalige directeur van Frontex, Fabrice Leggeri, wegens medeplichtigheid aan misdaden tegen de menselijkheid en marteling.
De bevindingen van de BBC sluiten aan bij eerdere rapportages van onder meer Lighthouse Reports in 2022, wat wijst op een hardnekkig en structureel probleem aan de buitengrenzen van de Europese Unie.
