Nederland voert per 22 september 2026 een handelsverbod in op goederen uit illegale Israëlische nederzettingen in bezette Palestijnse gebieden en de Golanhoogte. Vanaf die datum mogen deze producten niet meer worden ingevoerd, gekocht of verkocht. Ook de tussenhandel wordt aan banden gelegd en het omzeilen van de regels wordt strafbaar gesteld.
Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de ingangsdatum van het verbod. Een meerderheid in de Kamer vroeg vorig jaar al om een nationaal import- en doorvoerverbod.
Met de maatregel wil het kabinet voorkomen dat Nederland via economische activiteiten bijdraagt aan het in stand houden van een onrechtmatige situatie. De sanctie geldt in principe voor een periode van drie jaar en is ook van toepassing op Nederlandse bedrijven die in het buitenland actief zijn.
Geen dadels, avocado's en wijn meer uit bezet gebied
Het handelsverbod treft hoofdzakelijk de agrarische sector. Belangrijke exportproducten uit de nederzettingen zijn onder meer citrusvruchten, dadels, avocado's, druiven, granaatappels, sesamproducten en verse kruiden. Daarnaast valt ook wijn uit de bezette Golanhoogte onder het verbod.
De totale jaarlijkse handelswaarde van goederen uit de betrokken gebieden wordt geschat op tientallen miljoenen euro's, al is de exacte omvang lastig vast te stellen.
Juridische achtergrond en geweld op de Westoever
Het Internationaal Gerechtshof oordeelde in 2024 dat de Israëlische bezetting en de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever illegaal zijn. Dit standpunt wordt gedeeld door de Europese Unie en het Nederlandse kabinet.
Volgens rapporten van de Verenigde Naties maken kolonisten in het gebied zich bovendien stelselmatig schuldig aan geweld en intimidatie tegen de Palestijnse bevolking, die hierdoor steeds meer grond, water en wegen kwijtraakt.
Gebrek aan Europese consensus
Nederland heeft herhaaldelijk gepleit voor een Europees importverbod, maar binnen de EU bleek tot dusver onvoldoende steun voor een gezamenlijke aanpak. Omdat een besluit op EU-niveau unanimiteit vereist, kiezen steeds meer lidstaten voor nationale wetgeving.
Nederland volgt hiermee het voorbeeld van onder meer België, Spanje, Slovenië en Ierland. Wel spraken de Europese ministers van Buitenlandse Zaken recent af om een voorstel voor een Europees verbod verder uit te werken.
Handhaving en omzeiling van regels
Toch zitten er de nodige haken en ogen aan het besluit. De Raad van State en verschillende experts wijzen op de ingewikkelde handhaving. Producten uit de nederzettingen worden in de praktijk regelmatig gelabeld als 'afkomstig uit Israël', waardoor het voor de douane en importeurs moeilijk te controleren is waar de goederen exact vandaan komen.
Onderzoek van de ngo Global Echo toont aan dat dit een hardnekkig probleem is: bij minstens 19 procent van de onderzochte zendingen citrusvruchten, dadels en sesampasta bleek de werkelijke herkomst een illegale nederzetting te zijn, ondanks een officieel label dat verwees naar Israël. Om deze praktijken tegen te gaan, geldt het vervolgingsrisico vanaf 22 september ook expliciet voor partijen die meewerken aan het omzeilen van de sancties.
