De Europese Commissie heeft verduidelijking gegeven na recente uitspraken van voorzitter Ursula von der Leyen, waarin zij Türkiye in één adem noemde met Rusland en China als machten wiens invloed in Europa beperkt moet blijven.

Hoewel von der Leyen Türkiye aanhaalde in een pleidooi voor EU-uitbreiding, benadrukt de Commissie nu dat Türkiye een cruciale NAVO-bondgenoot en een onmisbare strategische partner blijft.

Tijdens een bijeenkomst in Hamburg ter gelegenheid van het 80-jarig jubileum van de krant Die Zeit, hield Ursula von der Leyen een vurig pleidooi voor de uitbreiding van de Europese Unie.

Volgens haar is het voltooien van het Europese continent een "geopolitieke noodzaak". Ze stelde dat de regio niet mag worden overgelaten aan de invloed van Rusland, China of Türkiye. "We moeten groter en meer geopolitiek denken," aldus de Commissievoorzitter.

Een nieuw tijdperk voor Europa

Von der Leyen schetste een veranderend wereldbeeld waarin het oude Europese model – gebaseerd op goedkope energie uit Rusland, goedkope arbeid uit China en veiligheidssteun van de VS – niet langer houdbaar is.

Ze riep op tot meer Europese onafhankelijkheid en een herpositionering op het wereldtoneel. In die context ziet zij de integratie van buurregio’s, zoals de Westelijke Balkan, als een middel om de invloed van externe mogendheden, waaronder Türkiye, in te dammen.

Diplomatieke correctie vanuit Brussel

De opmerkingen van Von der Leyen zorgden voor opgetrokken wenkbrauwen, aangezien Türkiye officieel nog steeds een kandidaat-lidstaat van de EU is. In een reactie op vragen van het persbureau Anadolu Agency (AA), haastte de Europese Commissie zich om de woorden van de voorzitter te nuanceren.

Woordvoerder Paula Pinho legde uit dat de verwijzing naar Türkiye specifiek gelezen moet worden in de context van de Westelijke Balkan. "Türkiye heeft als kandidaat-lidstaat een extra verantwoordelijkheid in de naburige regio’s. De verwachting is dat Türkiye daar handelt in lijn met de Europese waarden," aldus Pinho. Zij benadrukte dat de EU de Turkse invloed niet "controleert", maar wel nauwlettend volgt of deze aansluit bij de gezamenlijke belangen.

"Türkiye is geen Rusland of China"

In een aanvullende schriftelijke verklaring was de Commissie nog explicieter over de status van Türkiye. Men onderstreepte dat de vergelijking met Rusland of China niet bedoeld was om de landen op één lijn te stellen, maar eerder een reflectie was van de aanzienlijke geopolitieke omvang en ambities van Türkiye.

De Commissie herinnerde eraan dat Türkiye op meerdere fronten een sleutelrol speelt:

• Veiligheid: Als een belangrijk NAVO-bondgenoot is Türkiye essentieel voor de Europese defensiestructuur.

• Economie en Logistiek: Türkiye is een onbetwiste partner in de zogenaamde 'Trans-Kaspische Midden-corridor', een strategische handelsroute die Europa met Azië verbindt.

• Migratie: De jarenlange samenwerking op het gebied van migratiebeheer blijft een hoeksteen van de onderlinge relatie.

Hoewel Von der Leyen dus pleit voor een krachtiger Europa dat haar eigen invloedssfeer beschermt, blijft de officiële lijn vanuit Brussel dat Türkiye een "onbetwist belangrijke economische en politieke partner" is waarmee de strategische samenwerking, ondanks de geopolitieke fricties, onverminderd van groot belang blijft.