De droogtecrisis in Europa is niet langer een seizoensgebonden verschijnsel dat zich voornamelijk tot het Middellandse Zeegebied beperkt, maar is uitgegroeid tot een klimaatuitdaging voor het hele continent, zo vertelden deskundigen aan Anadolu.

Steeds vaker voorkomende droogteperiodes, afnemende rivierdebieten, uitgeputte bodems en stijgende temperaturen leggen de toenemende kwetsbaarheid van Europa voor waterstress bloot. Laura Iozzelli, beleidsadviseur bij de denktank voor klimaatverandering E3G, zei dat de droogte in Europa de afgelopen jaren een fundamentele verschuiving heeft ondergaan.

“Droogte in Europa is niet langer een incidentele schok die zich voornamelijk tot het Middellandse Zeegebied beperkt. Het is een terugkerende bedreiging geworden”, vertelde Iozzelli aan Anadolu.

Ze wees op gegevens van het Europees Milieuagentschap (EEA) en merkte op dat in mei 2025 bijna 39% van het EEA-gebied, dat 38 landen omvat, te maken had met droogte.

De ernstigste gevolgen doen zich voor waar langdurige hitte samengaat met een gebrek aan neerslag, waardoor de druk op de landbouw, ecosystemen en watervoorziening toeneemt. “Zuid-Europa blijft de zwaarst getroffen regio”, zei Iozzelli, eraan toevoegend dat ongeveer 30% van de bevolking in Zuid-Europa onder permanente waterstress leeft, terwijl dit oploopt tot ongeveer 70% tijdens seizoensgebonden zomerstress.

Ze zei dat landbouw, toerisme en de openbare watervoorziening steeds meer met elkaar concurreren om dezelfde slinkende hulpbronnen.

Hitte en neerslagtekorten versterken de druk van de droogte

Guido Rianna, wetenschapper bij het Euro-Mediterraan Centrum voor Klimaatverandering, vertelde Anadolu dat de huidige droogteomstandigheden het gevolg zijn van een combinatie van langdurige neerslagtekorten en stijgende temperaturen.

“Het Europese Droogteobservatorium van Copernicus laat zien dat een brede strook in het midden en noorden van Europa, van oost naar west, momenteel in een van de drie droogteklassen valt”, aldus Rianna.

Hij voegde eraan toe dat de meest kritieke gebieden zich momenteel concentreren in Oost-Europa, waar uitgestrekte zones het alarmniveau hebben bereikt. Volgens hem is de droogte niet plotseling ontstaan, maar het gevolg van een opeenstapeling van neerslagtekorten gedurende meerdere maanden.

“Bij deze afname van de door regenval beschikbare watervoorraad komt nog een sterke toename van de verdampingsbehoefte, die samenhangt met de recente hittegolven in Europa”, aldus Rianna.

Hij benadrukte dat juni 2026 de warmste juni ooit was voor West-Europa, terwijl Europa als geheel de op één na warmste juni ooit registreerde.

Watertekorten breiden zich uit van Middellandse Zeegebied naar Noord-Europa

Recente ontwikkelingen in heel Europa illustreren hoe de droogtedruk zich uitbreidt buiten de traditioneel kwetsbare zuidelijke regio’s.

Nederland heeft na weken van aanhoudende droogte officieel het nationale droogtealarmniveau verhoogd; de autoriteiten waarschuwen dat de rivierafvoer is gedaald tot het laagste niveau sinds 1976.

De Noord-Italiaanse regio Piemonte heeft extra watervoorraden aangevraagd bij naburige regio’s, nu de droogte de landbouw en de drinkwatervoorraden steeds meer onder druk zet. De Po, de langste rivier van Italië, kent een sterke afname van de waterafvoer, wat de landbouwproductie bedreigt en risico’s zoals zeewaterintrusie in de Po-delta vergroot.

Griekenland heeft ondertussen in meerdere regio’s de noodtoestand wegens droogte afgekondigd, nu afnemende regenval, slinkende reserves en een stijgende vraag vanuit het toerisme de watervoorraden extra onder druk zetten. Op populaire eilanden is het waterverbruik seizoensgebonden dramatisch gestegen, wat de bezorgdheid over de waterzekerheid op de lange termijn vergroot.

Ook Frankrijk heeft te maken met een van de meest omvangrijke droogteperiodes van de afgelopen jaren: bijna alle departementen op het vasteland staan onder droogtebewaking en tientallen hebben het hoogste crisisniveau bereikt.

De zuidelijke Duitse stad München heeft noodmaatregelen voor waterbeperking ingevoerd nadat het dagelijkse verbruik tijdens langdurige droogte boven het normale niveau uitkwam.

Ondertussen kampt bijna de helft van Tsjechië met extreme bodemdroogte, aldus deskundigen op het gebied van droogtebewaking.

Waterschaarste zou migratiepatronen kunnen veranderen

Op de vraag of de afnemende watervoorraden een drijvende kracht zouden kunnen worden achter klimaatgerelateerde migratie binnen Europa, antwoordde Iozzelli dat dit proces al meetbaar is, hoewel het langzamer verloopt en minder zichtbaar is dan traditionele ontheemdingcrises.

“Dit is helaas een fenomeen dat nu al waarneembaar en meetbaar is,” zei ze.

Iozzelli noemde Italië als voorbeeld en zei dat is aangetoond dat blootstelling aan droogte invloed heeft op interne migratiepatronen, met meer dan 560.000 extra verhuisbewegingen tussen provincies die verband hielden met gebieden met een hoge blootstelling in de afgelopen twee decennia.

Een wereldwijd onderzoek, gepubliceerd in Nature Climate Change en uitgevoerd in 72 landen, vond eveneens vergelijkbare patronen, met name in droge en extreem droge regio’s van Zuid-Europa.

Rianna zei dat droogte op zichzelf niet automatisch tot migratie leidt, maar dat aanhoudende waterstress de economische omstandigheden geleidelijk kan veranderen. Volgens de deskundige zou het waarschijnlijke Europese scenario niet lijken op grootschalige migratiegolven, maar eerder op een geleidelijke demografische achteruitgang in kwetsbare plattelandsgebieden.

Europa heeft beleid, maar uitvoering blijft uitdaging

Deskundigen zeiden dat Europa al beschikt over een breed beleidskader op het gebied van water, maar dat er moeilijkheden zijn bij de uitvoering, handhaving en financiering ervan.

“Het probleem is niet zozeer een gebrek aan wetgeving, maar veeleer de mate waarin bestaande maatregelen worden uitgevoerd, geïntegreerd en gefinancierd“, zei Iozzelli, eraan toevoegend dat beleidsmakers moeten overstappen van het reageren op crises naar het anticiperen daarop.

“We bevinden ons op een cruciaal keerpunt en moeten de ernst van de crisis waarmee we worden geconfronteerd ten volle onder ogen zien,” zei ze.

Rianna benadrukte ook dat Europa zich moet richten op het beheer van de watervoorraden in plaats van alleen op toekomstige klimaatscenario’s.

“Het kader is er,” zei hij. Rianna voegde er echter aan toe dat efficiëntie zonder onttrekkingsbeperkingen geen water bespaart.

Volgens hem blijft de uitvoeringskloof de grootste uitdaging, ook na twee decennia van de Kaderrichtlijn Water.

Economische kosten zullen naar verwachting stijgen

De economische gevolgen van droogte nemen nu al toe, waarschuwden deskundigen.

Iozzelli zei dat extreme weersomstandigheden in de hele Europese Unie in 2025 minstens 43 miljard euro aan economische verliezen op korte termijn hebben veroorzaakt. Het EEA heeft gewaarschuwd dat de verliezen de komende jaren aanzienlijk kunnen stijgen als er niets aan de klimaatrisico’s wordt gedaan.

Rianna​​​​​​​ verwees naar prognoses van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, waarin de huidige jaarlijkse verliezen door droogte in de EU worden geschat op ongeveer 9 miljard euro, een bedrag dat bij een opwarming van 3 °C mogelijk zou kunnen oplopen tot 45 miljard euro per jaar.

“De landbouw draagt het grootste deel van deze last”, waarschuwde hij.