Volker Türk, Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, heeft zijn diepe bezorgdheid geuit over mensenrechtenschendingen tijdens grootschalige demonstraties in verscheidene Europese landen.
De protesten, die onder meer plaatsvinden in Albanië, België, Frankrijk, Italië en Portugal, gaan gepaard met toenemend geweld. Türk veroordeelde alle gewelddadigheden en riep alle betrokken partijen op om de spanningen te verminderen. Volgens de VN-chef is een inclusieve en veilige dialoog de enige weg voorwaarts.
Zorgen over politiegeweld en bescherming van demonstranten
Türk benadrukte dat burgers het recht hebben om vreedzaam te demonstreren en hun stem te laten horen, een recht dat door overheden gefaciliteerd dient te worden. Tegelijkertijd veroordeelde hij personen die demonstraties misbruiken voor vandalisme en geweld tegen publieke en private eigendommen; zij moeten individueel ter verantwoording worden geroepen.
Daarnaast sprak de VN-mensenrechtenchef zijn zorgen uit over meldingen van onnodig en overmatig geweld door rechtshandhavers tegen demonstranten, onder wie kinderen. Hij herinnerde staten eraan dat het optreden van de politie altijd rechtmatig, noodzakelijk en proportioneel moet zijn. Beweringen over onrechtmatig geweld moeten snel, doeltreffend en onafhankelijk worden onderzocht, met gepaste verantwoording en genoegdoening voor slachtoffers.
Escalatie van de onrust in meerdere Europese steden
De protesten, die voornamelijk voortvloeien uit onvrede over de gestegen kosten van levensonderhoud, leidden afgelopen weekend tot ernstige incidenten in meerdere landen:
In Frankrijk vond een van de ernstigste rellen van de afgelopen jaren plaats. Na beelden van plunderingen en in brand gestoken openbare gebouwen vaardigden onder meer de Verenigde Staten, China, België en Duitsland reisadviezen uit voor hun burgers.
De Franse premier Sébastien Lecornu beschuldigde ultralinkse radicale groeperingen van het smeden van een "opstandig plan" en kondigde een massale inzet van de politie aan voor het komende weekend, wanneer nieuwe protesten gepland staan.
In Albanië escaleerden protesten die al maanden duren opnieuw. Volgens de autoriteiten zijn bij de meest recente confrontaties circa 300 gewonden gevallen, van wie meer dan de helft politiemensen.
In het Italiaanse Milaan werden gedurende het weekend honderden betogers opgepakt en raakten tientallen agenten gewond. In België zette de politie traangas en waterkanonnen in om demonstranten in Brussel en Luik uiteen te drijven.
Oproep tot dialoog en aanpak van de structurele oorzaken
Hoewel sommige autoriteiten reeds stappen hebben ondernomen om incidenten te onderzoeken en de situatie te deëscaleren, dringt Türk erop aan dat overheden actief en op een betekenisvolle wijze het gesprek aangaan met betogers, in het bijzonder met jongeren.
Daarnaast benadrukte de VN-chef dat overheden concrete maatregelen moeten nemen om de fundamentele menselijke noden en maatschappelijke oorzaken achter de onrust aan te pakken. Hierbij wees hij specifiek op knelpunten rondom onderwijs, openbare dienstverlening, huisvesting, de stijgende kosten van levensonderhoud en de toenemende ongelijkheid.
