Ontwikkelingslanden dreigen massaal weg te zakken in armoede als gevolg van een opeenstapeling van wereldwijde schokken. Daarvoor waarschuwt Alexander De Croo, hoofd van het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP), tijdens de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank in Bangkok.
De combinatie van stijgende energiekosten, een uitzonderlijk sterke El Niño en hoge leenkosten zet arme landen onder een historisch grote druk.
Drievoudige schok treft ontwikkelingslanden
Volgens De Croo worden kwetsbare economieën geconfronteerd met een drievoudige schok. Ten eerste zijn de brandstofprijzen sterk gestegen door conflicten in het Midden-Oosten en de militaire spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran.
Ten tweede zorgt een van de krachtigste El Niño-verschijnselen sinds 1950 voor extreme droogte en neerslag in Azië, Afrika en Latijns-Amerika. Ten derde zorgen de oplopende rentetarieven voor hoge schuldverplichtingen. Het mediane ontwikkelingsland geeft inmiddels 9,5 procent van de overheidsinkomsten uit aan rentebetalingen — drie keer zoveel als ontwikkelde landen.
Onhoudbare subsidies en toenemende armoede
Veel overheden stelden brede subsidies in om hun bevolking te beschermen tegen prijsstijgingen voor voedsel en brandstof. Hoewel deze maatregelen 112 miljoen mensen tijdelijk uit de armoede hielden, zijn de overheidsfinanciën daardoor ernstig uitgeput. Landen worden nu gedwongen de steun af te bouwen, wat het risico op sociale onrust vergroot.
Het UNDP meldt dat ongeveer 130 miljoen mensen in armoede kunnen belanden als de hogere prijzen volledig worden doorberekenend. Daarnaast is de Multidimensionale Armoede-index — die naast inkomen ook toegang tot zorg, onderwijs, water en elektriciteit meet — voor het eerst sinds 2010 gestegen, waarmee het totale aantal betrokkenen op 1,2 miljard komt.
De Croo haalde een uitspraak aan van IMF-directeur Kristalina Georgieva dat "de winter op komst is". Terwijl rijke landen over financiële buffers beschikken, vergelijkt De Croo de situatie in arme landen met een huis zonder dak en een lege bankrekening. De beperkte middelen verdwijnen aan schuldherstel en subsidies, waardoor investeringen in zorg, onderwijs en hernieuwbare energie verdampen.
Initiatieven voor investeringen en werkgelegenheid
Om de economische veerkracht te versterken en het tekort aan internationale hulp op te vangen, roept het UNDP op tot het aantrekken van privaat kapitaal. Tijdens de top in Bangkok heeft de VN-organisatie twee nieuwe initiatieven gelanceerd: de 'Investment Accelerator' en de 'Jobs for Prosperity Facility'.
De 'Investment Accelerator' ondersteunt overheden bij het hervormen van wet- en regelgeving om investeringen aan te trekken. De 'Jobs for Prosperity Facility' richt zich op het dreigende banentekort: de komende 15 jaar treden 1,2 miljard jongeren toe tot de arbeidsmarkt, terwijl er naar verwachting slechts 400 miljoen banen beschikbaar zijn.
Om dit gat van 800 miljoen banen te dichten, werkt het UNDP samen met partners zoals de Wereldbank, de Europese Investeringsbank (EIB) en de Europese Bank voor Herstel en Ontwikkeling (EBRO).
